Τι... ακραίο δείχνουν τα μαλλιά ανθρώπων από το 1916 έως σήμερα

Μια ασυνήθιστη επιστημονική μελέτη αναλύει δείγματα μαλλιών 100 ετών και αποκαλύπτει τη θεαματική πτώση της έκθεσης στον μόλυβδο στις ΗΠΑ.

Δεν υπάρχει ασφαλές όριο έκθεσης στον μόλυβδο. Κι όμως, μια ασυνήθιστη επιστημονική έρευνα δείχνει ότι τις τελευταίες δεκαετίες έχει συντελεστεί μια εντυπωσιακή μείωση στην παρουσία του επικίνδυνου μετάλλου στο ανθρώπινο σώμα.

Τα μαλλιά, πέρα από στοιχείο εμφάνισης, αποτελούν ένα πολύτιμο αρχείο βιολογικών πληροφοριών. «Στην πραγματικότητα είναι ένα θησαυροφυλάκιο δεδομένων», σημειώνει ο Κεν Σμιθ, δημογράφος στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα. Ο ίδιος συμμετείχε σε ομάδα ερευνητών που ανέλυσε δείγματα μαλλιών τα οποία είχαν συλλεχθεί σε βάθος ενός αιώνα. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στις 2 Φεβρουαρίου στα Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ.

Τα ευρήματα είναι εντυπωσιακά: από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα, τα επίπεδα έκθεσης στον μόλυβδο έχουν μειωθεί περισσότερο από εκατό φορές. Η έρευνα βασίστηκε σε 47 δείγματα μαλλιών που χρονολογούνται από το 1916 έως το 2024 και προέρχονται από την ευρύτερη περιοχή του Σολτ Λέικ Σίτι.

Την ανάλυση πραγματοποίησε ο γεωχημικός, Ντιέγκο Φερνάντεζ, επίσης από το Πανεπιστήμιο της Γιούτα. Η μέθοδος δεν διαχώριζε τον μόλυβδο που βρισκόταν εξωτερικά στην τρίχα -από μολυσμένο αέρα- από εκείνον που είχε ενσωματωθεί μέσω τροφής ή νερού. Παρ’ όλα αυτά, η συνολική εικόνα είναι σαφής: τα υψηλότερα επίπεδα καταγράφονται στη δεκαετία του '60, όταν ο μόλυβδος εμφανίζεται έως και 120 φορές αυξημένος σε σύγκριση με τα πιο πρόσφατα δείγματα.

Η σταδιακή πτώση συμπίπτει χρονικά με σημαντικές πολιτικές παρεμβάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως η ίδρυση της Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος το 1970 και η ψήφιση των Νόμων για τον Καθαρό Αέρα και το Καθαρό Νερό. Επιπλέον, την ίδια περίοδο έκλεισαν δύο μονάδες τήξης μετάλλων που λειτουργούσαν στην περιοχή του Σολτ Λέικ Σίτι.

«Πρόκειται για ένα ισχυρό παράδειγμα του τι μπορεί να επιτύχει η περιβαλλοντική προστασία», σχολιάζει ο Σμιθ.

Την άποψη αυτή συμμερίζεται και η Καταρζίνα Κόρντας, περιβαλλοντική επιδημιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μπάφαλο, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη. Όπως σημειώνει, παρότι οι περισσότερες έρευνες βασίζονται σε δείγματα αίματος και καλύπτουν μόνο τις τελευταίες δεκαετίες, η χρήση μαλλιών επιτρέπει την αναδρομή στον χρόνο πολύ περισσότερο. «Ακόμη και μικρές μελέτες μπορούν να αποκαλύψουν ξεκάθαρες και σημαντικές τάσεις», τονίζει.

Παρά τα θετικά αποτελέσματα, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η πρόοδος αυτή δεν είναι δεδομένη. Αλλαγές στις περιβαλλοντικές πολιτικές θα μπορούσαν να ανατρέψουν τα «κέρδη» των προηγούμενων δεκαετιών. Ο μόλυβδος παραμένει ιδιαίτερα επικίνδυνος, με επιπτώσεις που περιλαμβάνουν γνωστικές και μαθησιακές δυσκολίες στα παιδιά, καθώς και σοβαρά νεφρικά και καρδιαγγειακά προβλήματα αργότερα στη ζωή. Ακόμη και σήμερα, ορισμένες κοινότητες στις ΗΠΑ εξακολουθούν να εκτίθενται.

«Ο μόλυβδος είναι μια σοβαρή τοξίνη και δεν έχουμε την πολυτέλεια να εφησυχάζουμε», προειδοποιεί η Κόρντας. «Πρόκειται για ένα πρόβλημα που δεν έχει λυθεί οριστικά».