Η NASA έλαβε ένα σήμα διάρκειας 10 δευτερολέπτων από απόσταση 13 δισεκατομμυρίων ετών φωτός

Η NASA έλαβε ένα μυστηριώδες σήμα διάρκειας 10 δευτερολέπτων από ένα από τα πιο απομακρυσμένα σημεία του σύμπαντος και οι επιστήμονες της προσπαθούν να κατανοήσουν από που ακριβώς προήλθε.

Δύο δορυφόροι έχουν μέχρι στιγμής επιβεβαιώσει ότι το σήμα προήλθε από ένα σημείο 13 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τον πλανήτη μας, πιθανώς από μια έκρηξη σουπερνόβα, η οποία συνέβη όταν το σύμπαν ήταν μόλις 730 εκατομμύρια ετών.

Όσο πιο μακριά βρίσκεται κάτι στο διάστημα, τόσο περισσότερο χρόνο χρειάζεται το φως (ή το σήμα) του για να φτάσει σε εμάς, οπότε όταν οι άνθρωποι βλέπουν μια πολύ μακρινή έκρηξη ή ένα αστέρι, στην πραγματικότητα βλέπουν κάτι που έχει συμβεί πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, σαν μια μηχανή του χρόνου που δείχνει το παρελθόν.

Μια εικονογράφηση της έκρηξης σουπερνόβα, η οποία συνέβη όταν το σύμπαν ήταν μόλις 730 εκατομμύρια ετών

NASA

Στην προκειμένη περίπτωση, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτή η έκρηξη ακτίνων γάμμα υψηλής ενέργειας, την οποία ονόμασαν GRB 250314A, προήλθε από την παλαιότερη έκρηξη σουπερνόβα που έχει καταγραφεί ποτέ. Οι ακτίνες γάμμα είναι αόρατες, εξαιρετικά ισχυρές μορφές φωτός, οι οποίες παράγονται από τεράστιες αστρικές εκρήξεις και εμφανίζονται ως φωτεινές λάμψεις από τον πλανήτη μας.

Οι επιστήμονες δεν είναι ακόμα σίγουροι για το γιατί αυτή η αρχαία έκρηξη σουπερνόβα από το πρώιμο σύμπαν μοιάζει σχεδόν ακριβώς με τα εκρηγνυόμενα αστέρια που βλέπουμε σήμερα στο κοντινό μας σύγχρονο σύμπαν. Εάν αυτή η έκρηξη είναι, πράγματι, η πηγή του σήματος, οι ερευνητές της NASA και της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) αναμένουν ότι τα πρώιμα αστέρια θα είναι μεγαλύτερα, θερμότερα και θα παράγουν πολύ πιο ασταθείς εκρήξεις από ό,τι υποδηλώνει το μυστηριώδες αυτό σήμα.

Ο Άντριου Λέβαν, κύριος συγγραφέας μιας νέας μελέτης για το μυστηριώδες σήμα, από το Πανεπιστήμιο Radboud στην Ολλανδία, δήλωσε: «Έχουν γίνει μόνο λίγες εκρήξεις ακτίνων γάμμα τα τελευταία 50 χρόνια, που έχουν προέλευση από τα πρώτα δισεκατομμύρια χρόνια του σύμπαντος. Αυτό το συγκεκριμένο γεγονός είναι πολύ σπάνιο και πολύ συναρπαστικό».

Αν και το σήμα ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά στις 14 Μαρτίου 2025 από τον δορυφόρο Space Variable Objects Monitor (SVOM), τώρα είναι που δημοσιεύτηκαν οι πρώτες δύο μελέτες σχετικά με την πιθανή πηγή του.

Ο δορυφόρος Space Variable Objects Monitor που εντόπισε το σήμα

Επιπτώσεις για την πρώιμη κοσμική εξέλιξη

Η ανίχνευση του GRB 250314A προσφέρει νέα δεδομένα για το πόσο γρήγορα εμφανίστηκε η πολυπλοκότητα στο πρώιμο σύμπαν. Με τη συνδυασμένη προσπάθεια του SVOM, του James Webb Space Telescope και άλλων επίγειων τηλεσκοπίων, οι επιστήμονες μπόρεσαν να επιβεβαιώσουν τόσο τη φύση της έκρηξης όσο και τη δομή του γαλαξία-ξενιστή της.

Η ανακάλυψη δείχνει επίσης ότι οι εκρήξεις ακτίνων γάμμα μπορούν να χρησιμεύσουν ως ισχυρά εργαλεία για τη μελέτη των πρώτων εποχών του σύμπαντος. Η φωτεινότητά τους και τα χαρακτηριστικά τους επιτρέπουν στους επιστήμονες να ανιχνεύουν κοσμικά γεγονότα που συνέβησαν δισεκατομμύρια χρόνια πριν, προσφέροντας συμπληρωματική προσέγγιση στις παραδοσιακές παρατηρήσεις μακρινών γαλαξιών.