Η προφορική επικοινωνία αποτελεί, σύμφωνα με πολλούς, ένα από τα σημεία στα οποία υστερεί η Gen Z -δηλαδή όσοι έχουν γεννηθεί από το 1997 μέχρι το 2012- και δυσκολεύεται να μιλήσει, όχι μόνο στο τηλέφωνο, αλλά και πρόσωπο με πρόσωπο. Η αποφυγή της ομιλίας από τους νεαρούς ενήλικες προκαλεί πλέον κοινωνικές και γνωστικές συνέπειες, όπως επισημαίνουν επιστήμονες.
Πολλοί νέοι αδυνατούν να κλείσουν ένα ραντεβού, να ζητήσουν τον λογαριασμό ή ακόμη και να κάνουν μια απλή ερώτηση. Το κοινωνικό αυτό άγχος ξεπερνά τα όρια της λεγόμενης «telephobia» (τηλεφοβίας) ή αλλιώς του τηλεφωνικού άγχους. Όπως αναφέρει η Maryellen MacDonald, ομότιμη καθηγήτρια Ψυχολογίας και Γλωσσικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν–Μάντισον, το φαινόμενο επεκτείνεται και στις δια ζώσης συνομιλίες, παρά το γεγονός ότι η ίδια γενιά δηλώνει έντονη ανάγκη για σύνδεση και εγγύτητα.
Οι άμεσες επιπτώσεις
Οι κοινωνικές συνέπειες είναι ήδη εμφανείς. Οι εργοδότες εκφράζουν ανησυχία για τη δυσκολία των νέων εργαζομένων να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά με συναδέλφους και πελάτες. Την ίδια στιγμή, η μοναξιά αυξάνεται, τα ραντεβού μειώνονται και οι φιλικές παρέες συρρικνώνονται. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει η MacDonald, το πρόβλημα δεν είναι μόνο κοινωνικό - είναι και γνωστικό.
Η ομιλία λειτουργεί ως άσκηση για τον εγκέφαλο. Σε αντίθεση με την παθητική ακρόαση μέσω podcast, YouTube ή TikTok, η παραγωγή λόγου απαιτεί αυξημένη νοητική προσπάθεια και προσφέρει σημαντικά οφέλη: ενισχύει τη συγκέντρωση, επιταχύνει τη μάθηση, βελτιώνει τη μνήμη και συμβάλλει στη συναισθηματική ισορροπία. Έρευνες δείχνουν ότι η συχνή κοινωνική αλληλεπίδραση, ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία, λειτουργεί προστατευτικά απέναντι στην άνοια.
Οι νέοι που αποφεύγουν συστηματικά την ομιλία στερούνται αυτών των νοητικών διεργασιών. Αν και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες δεν μπορούν ακόμη να αποτυπωθούν με ακρίβεια, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι υπάρχει μια ανησυχητική σύνδεση ανάμεσα στη σιωπή και τη γνωστική φθορά.
Η πανδημία ως σημείο μηδέν
Η πανδημία θεωρείται καθοριστικός παράγοντας αυτής της αποσύνδεσης, καθώς αφαίρεσε από τους νέους κρίσιμες ευκαιρίες κοινωνικής εξάσκησης στη μεταβατική περίοδο της ενηλικίωσης. Η εξ αποστάσεως εργασία, η υπερπροστατευτική γονεϊκότητα και η συνεχής χρήση κινητών και ακουστικών ενισχύουν έναν φαύλο κύκλο αποφυγής της συνομιλίας.
Για πολλούς νέους ενήλικες που εξακολουθούν να ζουν στο πατρικό τους σπίτι, οι γονείς παραμένουν διαθέσιμοι να αναλάβουν τηλεφωνήματα και άλλες «δύσκολες» μορφές επικοινωνίας. Έτσι, η αποφυγή της ομιλίας ενισχύεται και μετατρέπεται σε καθημερινή συνήθεια.
Αλλαγή κουλτούρας γύρω από την επικοινωνία
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η λύση δεν βρίσκεται στον εξαναγκασμό, αλλά στη σταδιακή εξάσκηση. Μαθήματα ρητορικής, θεάτρου και αυτοσχεδιασμού, καθώς και εκπαιδευτικά προγράμματα που αντιμετωπίζουν την ομιλία ως δεξιότητα που διδάσκεται, μπορούν να μειώσουν το άγχος και να ενισχύσουν την αυτοπεποίθηση.
Στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν–Μάντισον λειτουργεί ήδη πρόγραμμα που εκπαιδεύει φοιτητές στη συζήτηση, ενώ μαθήματα τύπου «Adulting 101» σε σχολεία και κοινοτικά κέντρα διδάσκουν βασικές δεξιότητες καθημερινής ζωής, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης του άγχους στις τηλεφωνικές συνομιλίες.
Πρώτο βήμα: Η απλή συζήτηση
Πέρα από την εκπαίδευση, χρειάζεται και χώρος για να υπάρξει συζήτηση. Πολλοί νέοι φοβούνται ότι οι συνομιλίες θα είναι πιο αμήχανες απ’ όσο τελικά αποδεικνύονται. Η πρακτική βοηθά να ανατραπεί αυτή η αντίληψη. Προγράμματα καθοδήγησης, εκδηλώσεις όπως βραδιές κουίζ ή επιτραπέζια παιχνίδια, αλλά και περιορισμοί στη χρήση smartphones στα σχολεία δημιουργούν συνθήκες για φυσική αλληλεπίδραση.
Νέοι που περιορίζουν συνειδητά τη χρήση του κινητού τους αναφέρουν καλύτερο ύπνο, ισχυρότερες κοινωνικές σχέσεις και περισσότερη ουσιαστική επικοινωνία.
Θύμα και η τρίτη ηλικία
Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο τους νέους. Παρόμοιες ανησυχίες εκφράζονται και για την τρίτη ηλικία, όπου η υπερβολική τηλεθέαση συχνά αντικαθιστά την ομιλία. Ερευνητικές παρεμβάσεις που ενθαρρύνουν τους ηλικιωμένους να μιλούν περισσότερο έχουν δείξει σημαντικά οφέλη για τη γνωστική λειτουργία και τη διάθεση.
Όπως σημειώνει η MacDonald, η αλλαγή κουλτούρας γύρω από την ανθρώπινη επικοινωνία είναι δύσκολη, αλλά απαραίτητη και φαίνεται πως αξίζει την προσπάθεια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ