Η Γροιλανδία δεν θα ήταν η πρώτη: Όταν οι ΗΠΑ αγόρασαν κατοικημένα νησιά

Πολύ πριν επανέλθει στο προσκήνιο η ιδέα της προσάρτησης της Γροιλανδίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη προχωρήσει στην αγορά τριών κατοικημένων νησιών.

Την ώρα που η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί τις πιέσεις και τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για ενδεχόμενη προσάρτηση της Γροιλανδίας, η ιστορία υπενθυμίζει ότι δεν θα ήταν η πρώτη φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκτούν εδάφη μέσω αγοράς. Ένα παρόμοιο επεισόδιο εκτυλίχθηκε πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, σε ένα εντελώς διαφορετικό αλλά εξίσου τεταμένο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Λίγες εβδομάδες πριν από την είσοδο των ΗΠΑ στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ουάσινγκτον κατέληξε σε συμφωνία με τη Δανία για την απόκτηση των τότε λεγόμενων Δανικών Δυτικών Ινδιών, που σήμερα είναι γνωστές ως Αμερικανικές Παρθένες Νήσοι,σε μια περίοδο όπου η πολεμική πίεση άλλαζε τις ισορροπίες στην Ευρώπη.

Η αγορά που άλλαξε τον χάρτη της Καραϊβικής

Στις 31 Μαρτίου 1917, τα νησιά Σεντ Τόμας, Σεντ Τζον και Σεντ Κρουά πέρασαν επίσημα στην κατοχή των Ηνωμένων Πολιτειών. Το τίμημα της συμφωνίας ανήλθε σε 25 εκατομμύρια δολάρια σε χρυσό, ποσό που σε σημερινές αξίες υπολογίζεται περίπου στα 500 έως 600 εκατομμύρια δολάρια.

Η συμφωνία αυτή δεν ήταν αποτέλεσμα μιας ξαφνικής απόφασης. Είχε προηγηθεί σχεδόν μισός αιώνας αποτυχημένων διαπραγματεύσεων, οι οποίες ξεμπλόκαραν μόνο όταν η Δανία βρέθηκε υπό την πίεση του πολέμου και των γεωπολιτικών κινδύνων.

Τα ίχνη της Δανίας που παραμένουν μέχρι σήμερα

Παρότι τα νησιά αποτελούν πλέον αμερικανικό έδαφος, το αποτύπωμα του δανικού παρελθόντος παραμένει εμφανές. Ονόματα δρόμων και περιοχών, όπως το Frederiksted, μαρτυρούν την ευρωπαϊκή κληρονομιά, ενώ η αρχιτεκτονική με τα χαρακτηριστικά κόκκινα τούβλα ξεχωρίζει από τις κλασικές ξύλινες κατοικίες των ΗΠΑ.

Ανάμεσα σε καταστήματα αμερικανικών αλυσίδων, τα στοιχεία αυτά λειτουργούν ως ζωντανή υπενθύμιση μιας εποχής όπου οι κάτοικοι είδαν την καθημερινότητά τους να αλλάζει χωρίς τη δική τους συναίνεση.

Οι κάτοικοι εκτός αποφάσεων

Η ιστορικός Στέφανι Τσαλάνα Μπράουν, με αφροκαραϊβικές ρίζες στα νησιά, τονίζει ότι η ιστορία σπάνια επαναλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο, αλλά συχνά επιστρέφει με διαφορετική μορφή. Οι πρόγονοί της μεταφέρθηκαν στα νησιά ως σκλάβοι κατά την περίοδο της δανικής αποικιοκρατίας, χωρίς καμία δυνατότητα επιλογής.

Σήμερα, η ίδια εκφράζει ανησυχία ότι οι κάτοικοι της Γροιλανδίας μπορεί να βρεθούν ξανά στο περιθώριο αποφάσεων που αφορούν το μέλλον της γης τους, όπως συνέβη και στις Δανικές Δυτικές Ινδίες έναν αιώνα νωρίτερα.

Η στρατηγική διάσταση και η στρατιωτική παρουσία

Ένας από τους βασικούς λόγους που ώθησαν τις ΗΠΑ στην αγορά των νησιών ήταν η στρατηγική τους σημασία. Η Ουάσινγκτον ήθελε να αποτρέψει ενδεχόμενη γερμανική παρουσία στην Καραϊβική και να ενισχύσει τη στρατιωτική της ισχύ στην περιοχή.

Παρά τις αρχικές προσδοκίες, η στρατιωτική αξιοποίηση των νησιών δεν εξελίχθηκε όπως είχε σχεδιαστεί. Η αμερικανική αεροπορική βάση έκλεισε το 1948 και οι νησιώτες είδαν ελάχιστη στρατιωτική δραστηριότητα για δεκαετίες.

Η πρόσφατη εμφάνιση αμερικανικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή, στο πλαίσιο επιχειρήσεων κατά του ναρκοεμπορίου και των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Λατινική Αμερική, αναζωπύρωσε ανησυχίες και μνήμες του παρελθόντος, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου το ενδεχόμενο νέων εδαφικών διεκδικήσεων επανέρχεται στον δημόσιο διάλογο.