Κανένας δεν ξέρει από που προήλθε το μυστηριώδες σήμα που έλαβε η ανθρωπότητα από το διάστημα

Η ανθρωπότητα έλαβε ένα μυστηριώδες σήμα διάρκειας 10 δευτερολέπτων από το βαθύ διάστημα και κανείς δεν γνωρίζει από πού προήλθε.

Η NASA θεωρεί ότι εντόπισε την αρχαιότερη υπερκαινοφανή έκρηξη (σούπερνοβα) που έχει καταγραφεί ποτέ, χωρίς να γνωρίζει πλήρως την προέλευσή της. Η μυστηριώδης λάμψη ενέργειας διάρκειας 10 δευτερολέπτων, που ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά τον Μάρτιο, ταυτοποιήθηκε χάρη στο εντυπωσιακό διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb της NASA.

Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι προέρχεται από μια εποχή κατά την οποία το Σύμπαν ήταν μόλις 730 εκατομμυρίων ετών, δηλαδή περίπου το 5% της σημερινής του ηλικίας. Στις 14 Μαρτίου εκδόθηκε η πρώτη ειδοποίηση από τη διαστημική αποστολή SVOM, η οποία έχει σχεδιαστεί για να ανιχνεύει σύντομα αλλά ισχυρά κοσμικά φαινόμενα. Και όχι, δεν πρόκειται για εξωγήινους.

Οι δυνατότητες του James Webb

Μέσα σε μιάμιση ώρα, το παρατηρητήριο Swift της NASA εστίασε στην πηγή μέσω ακτίνων Χ, επιτρέποντας στους αστρονόμους να στρέψουν επίγεια τηλεσκόπια προς αυτήν. Παρατηρητήρια στα Κανάρια Νησιά και στη Χιλή επιβεβαίωσαν σύντομα ότι η έκρηξη ακτίνων γάμμα (με την ονομασία GRB 250314A) προερχόταν από το πολύ πρώιμο Σύμπαν, κατατάσσοντάς την σε μια ελάχιστη ομάδα εκρήξεων ακτίνων γάμμα που έχουν παρατηρηθεί από τα πρώτα δισεκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη (Big Bang).

«Μόνο το Webb θα μπορούσε να δείξει άμεσα ότι αυτό το φως προέρχεται από μια υπερκαινοφανή έκρηξη, από την κατάρρευση ενός τεράστιου άστρου», δήλωσε ο Andrew Levan, επικεφαλής συγγραφέας μίας από τις δύο νέες μελέτες στο Astronomy and Astrophysics Letters και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Radboud στο Ναϊμέχεν της Ολλανδίας και στο Πανεπιστήμιο του Warwick στο Ηνωμένο Βασίλειο.

«Αυτή η παρατήρηση αποδεικνύει επίσης ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το Webb για να εντοπίσουμε μεμονωμένα άστρα όταν το Σύμπαν ήταν μόλις στο 5% της σημερινής του ηλικίας. Υπάρχουν μόνο λίγες εκρήξεις ακτίνων γάμμα τα τελευταία 50 χρόνια που έχουν ανιχνευθεί μέσα στα πρώτα δισεκατομμύρια χρόνια της ιστορίας του Σύμπαντος. Αυτό το συγκεκριμένο γεγονός είναι εξαιρετικά σπάνιο και πολύ συναρπαστικό».

Η έκπληξη των επιστημόνων

Αυτό που εξέπληξε περισσότερο τους επιστήμονες ήταν το πόσο οικεία έμοιαζε η έκρηξη, καθώς θύμιζε έντονα εκείνες που παρατηρούνται στο σύγχρονο Σύμπαν. «Ξεκινήσαμε με ανοιχτό μυαλό», δήλωσε ο Nial Tanvir, συγγραφέας και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Leicester στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Και, προς έκπληξή μας, το Webb έδειξε ότι αυτή η υπερκαινοφανής έκρηξη μοιάζει ακριβώς με τις σύγχρονες».

«Οι παρατηρήσεις του Webb δείχνουν ότι αυτός ο μακρινός γαλαξίας είναι παρόμοιος με άλλους γαλαξίες που υπήρχαν την ίδια χρονική περίοδο», πρόσθεσε ο συγγραφέας Emeric Le Floc’h.

Η λάμψη (afterglow) των ίδιων των εκρήξεων ακτίνων γάμμα θα επιτρέψει στην ερευνητική ομάδα να παρατηρήσει περισσότερα γεγονότα με το Webb, με έναν νέο στόχο. Σχετικά με το πόσο σημαντικό είναι το εύρημα, ο Levan δήλωσε ότι «αυτή η λάμψη θα βοηθήσει το Webb να δει περισσότερα και να μας δώσει ένα “δακτυλικό αποτύπωμα” του γαλαξία».

Η ομάδα θα μπορεί πλέον να μάθει περισσότερα για τις υπερκαινοφανείς εκρήξεις και άλλα πρώιμα μυστήρια του Σύμπαντος.