Κερδισμένοι στο ράλι της μακροζωίας οι κρεατοφάγοι; Η επιστήμη απαντά

Παρά τις πολλαπλές μελέτες που έχουν φωτίσει τα οφέλη της κατανάλωσης λιγότερου κρέατος στην υγεία, μια νεότερη μελέτη έρχεται να ανατρέψει όσα πιστεύαμε μέχρι σήμερα για τη μακροζωία. Όμως, τα ευρήματα δεν είναι τόσο απλά όσο φαίνονται με την πρώτη ματιά.

Η Chloe Casey, Λέκτορας Διατροφής και Συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο Bournemouth σε άρθρο της στο The Conversation, αναλύει τα στοιχεία αυτά με ψυχραιμία, προτού πάρουμε την απόφαση να εγκαταλείψουμε την χορτοφαγία δια παντός, ειδικά μεγαλώνοντας.

Τι εξέτασε η μελέτη

Η έρευνα παρακολούθησε περισσότερους από 5.000 Κινέζους ενήλικες ηλικίας 80 ετών και άνω, οι οποίοι συμμετείχαν στη Chinese Longitudinal Healthy Longevity Survey, μια εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη που ξεκίνησε το 1998. Μέχρι το 2018, όσοι ακολουθούσαν διατροφές που δεν περιλάμβαναν κρέας είχαν μικρότερη πιθανότητα να ξεπεράσουν τα 100 σε σύγκριση με όσους έτρωγαν κρέας.

Εκ πρώτης όψεως, αυτό φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με δεκαετίες ερευνών που δείχνουν ότι οι φυτικές δίαιτες είναι ωφέλιμες για την υγεία. «Οι χορτοφαγικές δίαιτες, για παράδειγμα, έχουν συσχετιστεί σταθερά με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιοπαθειών και εγκεφαλικού επεισοδίου, σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκίας. Τα οφέλη αυτά οφείλονται εν μέρει στη μεγαλύτερη πρόσληψη φυτικών ινών και στη χαμηλότερη κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών» διευκρινίζει η ειδικός.

Πού μπορεί να οφείλονται αυτά τα αποτελέσματα; 

Η μελέτη επικεντρώθηκε σε ενήλικες ηλικίας 80 ετών και άνω, των οποίων οι διατροφικές ανάγκες διαφέρουν σημαντικά από εκείνες των νεότερων ατόμων. «Καθώς μεγαλώνουμε, οι φυσιολογικές αλλαγές επηρεάζουν τόσο την ποσότητα της τροφής που καταναλώνουμε όσο και τα θρεπτικά συστατικά που χρειαζόμαστε. Η ενεργειακή δαπάνη μειώνεται, ενώ η μυϊκή μάζα, η οστική πυκνότητα και η όρεξη συχνά φθίνουν. Αυτές οι αλλαγές αυξάνουν τον κίνδυνο υποσιτισμού και ευθραυστότητας» εξηγεί η ειδικός.

Συμπληρωματικά, αναφέρει ότι τα περισσότερα στοιχεία για τα οφέλη στην υγεία από δίαιτες που αποκλείουν το κρέας προέρχονται από μελέτες σε νεότερους ενήλικες και όχι σε ηλικιωμένους πληθυσμούς. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι που δεν καταναλώνουν κρέας αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων λόγω χαμηλότερης πρόσληψης ασβεστίου και πρωτεΐνης.

Όσο μεγαλώνουμε, οι διατροφικές ανάγκες αλλάζουν. Αντί να δίνεται έμφαση στην πρόληψη μακροχρόνιων ασθενειών, ο στόχος γίνεται η διατήρηση της μυϊκής μάζας, η αποφυγή απώλειας βάρους και η διασφάλιση ότι κάθε μπουκιά προσφέρει άφθονα θρεπτικά συστατικά, τονίζει η ειδικός.

Τα ευρήματα της μελέτης ενδέχεται, επομένως, να αντικατοπτρίζουν τις διατροφικές προκλήσεις της πολύ προχωρημένης ηλικίας και όχι εγγενή προβλήματα των φυτικών διατροφών. «Το σημαντικό είναι ότι αυτό δεν μειώνει τα καλά τεκμηριωμένα οφέλη αυτών των διατροφών για νεότερους και υγιέστερους ενήλικες» λέει.

Οι λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά

Οι απαντήσεις βρίσκονται στις λεπτομέρειες: η μικρότερη πιθανότητα να φτάσουν τα 100 έτη όσοι δεν έτρωγαν κρέας παρατηρήθηκε μόνο σε συμμετέχοντες με χαμηλό σωματικό βάρος, καθώς καμία τέτοια συσχέτιση δεν βρέθηκε σε ηλικιωμένους με φυσιολογικό βάρος.

Το χαμηλό σωματικό βάρος στη μεγάλη ηλικία έχει ήδη συνδεθεί στενά με αυξημένο κίνδυνο ευθραυστότητας και θανάτου. Επομένως, το σωματικό βάρος φαίνεται να αποτελεί βασικό παράγοντα για την ερμηνεία αυτών των ευρημάτων.

Επιπλέον, πρόκειται για μια μελέτη παρατήρησης, που δείχνει μόνο συσχετίσεις και όχι σχέση αιτίου–αποτελέσματος. Αντίστοιχα, τα αποτελέσματα ευθυγραμμίζονται επίσης με το λεγόμενο «παράδοξο της παχυσαρκίας» στη γήρανση, σύμφωνα με το οποίο ένα ελαφρώς υψηλότερο σωματικό βάρος συχνά συνδέεται με καλύτερη επιβίωση στα προχωρημένα χρόνια της ζωής.

Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, το γεγονός ότι η μειωμένη πιθανότητα να φτάσουν τα 100 έτη που παρατηρήθηκε στους μη κρεατοφάγους δεν εμφανίστηκε σε όσους περιλάμβαναν στη διατροφή τους ψάρι, γαλακτοκομικά ή αυγά. Τα τρόφιμα αυτά παρέχουν θρεπτικά συστατικά απαραίτητα για τη διατήρηση της μυϊκής και οστικής υγείας, όπως πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας, βιταμίνη Β12, ασβέστιο και βιταμίνη D.

Οι ηλικιωμένοι που ακολουθούσαν τέτοιες διατροφές είχαν εξίσου μεγάλες πιθανότητες να ζήσουν έως τα 100 όσο και οι κρεατοφάγοι. Οι ερευνητές πρότειναν ότι η ένταξη μέτριων ποσοτήτων τροφίμων ζωικής προέλευσης μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη του υποσιτισμού και της απώλειας άλιπης μυϊκής μάζας σε πολύ προχωρημένη ηλικία, σε σύγκριση με αυστηρά χορτοφαγικές δίαιτες.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την υγιή γήρανση

Αντί να εστιάζουμε στο αν μία διατροφή είναι καθολικά καλύτερη από μια άλλη, το βασικό μήνυμα είναι ότι η διατροφή πρέπει να προσαρμόζεται στο στάδιο της ζωής μας, προτείνει η λέκτορας.

Οι ηλικιωμένοι εξακολουθούν να χρειάζονται επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, βιταμίνης Β12, ασβεστίου και βιταμίνης D – ιδιαίτερα για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας και την πρόληψη της ευθραυστότητας. Στη μεγαλύτερη ηλικία, η πρόληψη του υποσιτισμού και της απώλειας βάρους συχνά γίνεται πιο σημαντική από την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων μακράς διάρκειας.

Μια χορτοφαγική διατροφή μπορεί να αποτελέσει μια υγιεινή επιλογή, αλλά ενδέχεται να απαιτούν προσεκτικό σχεδιασμό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συμπληρώματα, ώστε να διασφαλίζεται η διατροφική επάρκεια, ιδίως μετά από κάποια ηλικία.

Συμπέρασμα

Η ειδικός καταλήγει στο ότι οι διατροφικές μας ανάγκες στα 90 μπορεί να είναι πολύ διαφορετικές από εκείνες στα 50, και οι διατροφικές οδηγίες θα πρέπει να αντανακλούν αυτές τις αλλαγές σε όλη τη διάρκεια της ζωής. «Αυτό που λειτουργεί για εσάς σήμερα ίσως χρειαστεί προσαρμογή καθώς μεγαλώνετε – και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό» συνοψίζει.