Αρχαιολόγοι «ανοίγουν» σπήλαιο ηλικίας 40.000 ετών ξαναγράφοντας την ανθρώπινη Ιστορία

Δεν είναι συχνό το φαινόμενο μια αρχαιολογική ανακάλυψη να ανατρέπει παγιωμένες θεωρίες για την ανθρώπινη ιστορία. Κι όμως, αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει στο Γιβραλτάρ, όπου επιστήμονες ερεύνησαν ένα σπήλαιο που παρέμενε ανέγγιχτο για περίπου 40.000 χρόνια και ήρθαν αντιμέτωποι με ευρήματα που, όπως λένε, «ξαναγράφουν την ιστορία».

Το σπήλαιο του Γκόραμ, ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά σημεία της Ευρώπης, θεωρείται εδώ και δεκαετίες ένας από τους τελευταίους τόπους όπου έζησαν οι Νεάντερταλ πριν από την εξαφάνισή τους. Η περιοχή της Ιβηρικής Χερσονήσου συνδέεται άλλωστε ιστορικά με τον πρώτο εντοπισμό κρανίου Νεάντερταλ το 1848.

Τι πίστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες

Μέχρι πρότινος, η επικρατούσα άποψη ήταν ότι οι Νεάντερταλ εξαφανίστηκαν από την περιοχή πριν από περίπου 42.000 χρόνια. Ωστόσο, τα νέα δεδομένα από το σπήλαιο του Γκόραμ οδηγούν τους επιστήμονες να επανεξετάσουν το χρονοδιάγραμμα.

Σύμφωνα με νεότερες θεωρίες, μικροί πληθυσμοί Νεάντερταλ ενδέχεται να επιβίωσαν στον βράχο του Γιβραλτάρ έως και πριν από 24.000 χρόνια. Όπως σημειώνει το IFLScience, αν και θεωρείται δεδομένο ότι το είδος εξαφανίστηκε πριν από 40.000 χρόνια, τα ευρήματα στην περιοχή δείχνουν ότι κάποιοι πληθυσμοί ίσως άντεξαν πολύ περισσότερο.

Η ιστορία της ανακάλυψης

Το σπήλαιο ανακαλύφθηκε το 1907 από τον λοχαγό A. Gorham του 2ου Τάγματος Royal Munster Fusiliers, κατά τη διάρκεια εργασιών διεύρυνσης μιας σχισμής στον βράχο. Η σημασία του αναγνωρίστηκε διεθνώς το 2016, όταν εντάχθηκε στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Το σπήλαιο του Γκόραμ είναι ένα από τα τέσσερα σπήλαια που βρίσκονται στα απότομα ασβεστολιθικά βράχια της ανατολικής ακτής του Γιβραλτάρ, μαζί με τα Vanguard, Hyaena και Bennett. Έρευνες δείχνουν ότι οι Νεάντερταλ κατοικούσαν την περιοχή για περίπου 100.000 χρόνια.

Τα ευρήματα που αλλάζουν την εικόνα

Σύμφωνα με την UNESCO, το σπήλαιο προσφέρει «εξαιρετική μαρτυρία των πολιτιστικών παραδόσεων των Νεάντερταλ», με στοιχεία όπως το κυνήγι πουλιών και θαλάσσιων ζώων, η χρήση φτερών ως διακοσμητικών και αφηρημένες βραχοχαράξεις.

Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως κάρβουνα, οστά, λίθινα εργαλεία και απανθρακωμένους σπόρους, ενώ το 2021 μια νέα έρευνα αποκάλυψε έναν άγνωστο μέχρι τότε θάλαμο στο γειτονικό σπήλαιο Vanguard. Εκεί εντοπίστηκαν οστά λύγκα, ύαινας και γύπα, καθώς και ένα μεγάλο κοχύλι, πιθανότατα θαλάσσιο βούκινο.

Ο διευθυντής του Εθνικού Μουσείου Γιβραλτάρ, Κλάιβ Φίνλεϊσον, εξήγησε ότι το κοχύλι βρέθηκε περίπου 20 μέτρα από την παραλία, βαθιά μέσα στο σπήλαιο. «Κάποιος το μετέφερε εκεί πριν από περισσότερα από 40.000 χρόνια. Με βάση την ηλικία, αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορεί να ήταν άλλοι από Νεάντερταλ», τόνισε.

Μια ανακάλυψη ζωής

Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας, ο Φίνλεϊσον δεν έκρυψε τον ενθουσιασμό του. «Πόσες φορές στη ζωή σου βρίσκεις κάτι στο οποίο δεν έχει μπει κανείς εδώ και 40.000 χρόνια; Αυτό συμβαίνει μία φορά στη ζωή», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Τα νέα δεδομένα από το σπήλαιο του Γκόραμ αναμένεται να τροφοδοτήσουν εκ νέου τη συζήτηση για την εξέλιξη του ανθρώπου και την πραγματική χρονική διάρκεια της παρουσίας των Νεάντερταλ στην Ευρώπη, αποδεικνύοντας ότι η ιστορία, ακόμη και η προϊστορία, παραμένει ανοιχτή σε ανατροπές.