Πότε είναι σημαντική η ιατρική παθολογική εξέταση και η προληπτική εξέταση πριν τα Χριστούγεννα

Οι γιορτές αποτελούν για τους περισσότερους μια περίοδο χαλάρωσης, συναισθηματικής ευφορίας και κοινωνικών συναναστροφών. Ο Δεκέμβριος είναι κατεξοχήν ο μήνας κατά τον οποίο  αρκετοί άνθρωποι αγνοούν τα «καμπανάκια» που στέλνει ο οργανισμός και παραμελούν να κάνουν κάτι θεμελιώδες: τις ενδεικνυόμενες ιατρικές εξετάσεις.

Η υποεκτίμηση του κινδύνου 

Η «αναβολή λόγω γιορτών» αποτελεί καταγεγραμμένο μοτίβο συμπεριφοράς και οι άνθρωποι τείνουν να μεταθέτουν τις ιατρικές εξετάσεις κατά το μήνα Δεκέμβριο:

 Λόγω υποεκτίμησης κινδύνου

 λόγω φόρτου δραστηριοτήτων,

 λόγω της πεποίθησης ότι οι εξετάσεις μπορούν να περιμένουν, λόγω περιορισμένης πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας κατά την διάρκεια των εορταστικών ημερών.

Η αναμονή των Χριστουγέννων και η ψυχολογία της «εορταστικής διάθεσης» οδηγεί σε ένα φαινόμενο γνωστό ως risk downplaying (υποεκτίμηση κινδύνου). Η ευφορία, η κοινωνική πίεση για συμμετοχή σε δραστηριότητες, η επιθυμία «να μην χαλάσει η διάθεση» και η αλλαγή προτεραιοτήτων συμβάλλουν σε γνωστικές στρεβλώσεις:

• Μειώνεται ο φόβος για πιθανή σοβαρή νόσο,

• αυξάνεται η ανοχή σε σωματικά συμπτώματα,

• αυξάνεται ο φόβος της ιατρικής εξέτασης, των συνδεόμενων με αυτήν διατροφικών απαγορεύσεων ή συστάσεων νοσηλείας ή παραμονής   στο σπίτι.

Η αναβολή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές καθυστερήσεις στη διαλεύκανση συμπτωμάτων, με κλινικές συνέπειες που συχνά γίνονται εμφανείς καθυστερημένα.

Γιατί ο κίνδυνος εμφάνισης παθολογικών προβλημάτων παρά τον εφησυχασμό είναι μεγαλύτερος κατά τις εορτές

Οι διατροφικές και μεταβολικές επιβαρύνσεις της περιόδου δεν είναι αμελητέες. Κατά τους εορταστικούς μήνες καταγράφονται:

• Αυξημένη πρόσληψη κορεσμένων λιπών και απλών υδατανθράκων, που επηρεάζουν τα λιπιδαιμικά προφίλ και τα επίπεδα γλυκόζης.

• Μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ, που μπορεί να επιβαρύνει το ήπαρ, να προκαλέσει αρρυθμίες ή να αλληλοεπιδράσει με φάρμακα.

• Μειωμένος ύπνος και απορρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, οποίος επηρεάζει ορμονικές ισορροπίες, ανοσολογική λειτουργία και καρδιαγγειακό φορτίο.

• Έκθεση σε αυξημένα επίπεδα στρες, παρά το φαινομενικά χαλαρωτικό κλίμα, λόγω κοινωνικών υποχρεώσεων και ανισορροπίας μεταξύ υποχρεώσεων και ξεκούρασης.

Αυτές οι αλλαγές  μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα που συχνά αποδίδονται λανθασμένα στις «υπερβολές των γιορτών», ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να αποτελούν πρώιμα σημάδια παθολογικών καταστάσεων. Οι στατιστικές δείχνουν αύξηση της θνησιμότητας από παθολογικά προβλήματα αμέσως μετά την περίοδο των γιορτών, πιθανώς λόγω της συνδυασμένης επίδρασης υπερβολών και αποφυγής ιατρικών εξετάσεων. Ένα σημαντικό μέρος των προβλημάτων αυτών θα είχε αποφευχθεί εάν οι άνθρωποι δεν υποεκτιμούσαν πρωτοεμφανιζόμενα κατά την περίοδο που διανύουμε συμπτώματα ή εάν οι άνθρωποι που έχουν αμελήσει να κάνουν την ετήσια προληπτική παθολογική εξέτασή τους κατά το τρέχον έτος που εκπνέει, δεν την ανέβαλλαν για ακόμη μία φορά κατά το μήνα Δεκέμβριο, λόγω εορτών.

Η πρόληψη δεν έχει εποχή. Οι τακτικές εξετάσεις δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα. Η καλλιέργεια μιας κουλτούρας προληπτικής ιατρικής απαιτεί επίγνωση ότι ο οργανισμός δεν παύει να χρειάζεται ιατρική προληπτική φροντίδα και να  εκπέμπει σήματα ακόμη και μέσα στο γιορτινό περιβάλλον. Η έγκαιρη αναγνώριση και αξιολόγηση παθολογικών σημάτων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της υγείας και την πρόληψη σοβαρών παθήσεων.

 Ακόμη και κατά τη διάρκεια του Δεκεμβρίου – ή ειδικά τότε – κάθε πολίτης οφείλει να δίνει προσοχή σε μηνύματα καμπανάκια του οργανισμού:

• Αντιλαμβάνεται αλλαγές στη λειτουργία του σώματος;

• Εμφανίζει συμπτώματα που δεν είχε στο παρελθόν;

• Αισθάνεται ασυνήθιστη κόπωση ή δυσφορία;

• Έχει συχνουρία;

• Έχει ανεξήγητους πόνους στο στήθος;

• Έχει μουδιάσματα;

• Παρουσιάζει πρήξιμο;

• Έχει πονοκέφαλο;

• Έχει δύσπνοια;

Αυτές οι ενδείξεις δεν πρέπει να αγνοούνται. 

Μικρές αλλαγές, μεγάλη διαφορά

Δεν χρειάζεται να στερηθείτε την  χαρά των γιορτών για να φροντίσετε την υγεία σας. Μερικές απλές και ρεαλιστικές πρακτικές αρκούν:

• Ακούστε προσεκτικά το σώμα σας.

• Αποφύγετε υπερβολές σε φαγητό και αλκοόλ.

• Εάν έχετε αμελήσει την παθολογική ιατρική σας εξέταση κατά τους προηγούμενους έντεκα μήνες, κλείστε ραντεβού για check up άμεσα.

• Μην αναβάλλετε την ιατρική παθολογική σας εξέταση όταν υπάρχει σύμπτωμα που είναι έντονο ή επιμένει.

Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη
Φραγκοπούλου 10 Κηφισιά, Αθήνα

Έκτακτα-νοσοκομειακά περιστατικά
24ωρη γραμματεία: 2106252770 και 6945575287
Facebook https://www.facebook.com/pages/Aναστασία-Μοσχοβάκη-Ιατρός-Ειδική-Παθολόγος
Twitter http://twitter.com/amoschovaki