Πώς το Grand Theft Auto βοηθά τους επιστήμονες να σώσουν ζωές στους δρόμους

Καταδιώξεις με την αστυνομία, κλεμμένα αυτοκίνητα, συγκρούσεις και παραβιάσεις κάθε κανόνα οδικής κυκλοφορίας αποτελούν βασικά συστατικά της επιτυχίας του Grand Theft Auto. Ωστόσο, οι επιστήμονες ανακάλυψαν έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο αξιοποίησης του δημοφιλούς βιντεοπαιχνιδιού, χρησιμοποιώντας το για την πρόληψη τροχαίων ατυχημάτων στον πραγματικό κόσμο.

Ερευνητικές ομάδες σε διάφορες χώρες αξιοποιούν το εικονικό περιβάλλον του GTA για να δοκιμάσουν τεχνολογίες προστασίας των ποδηλατών, να μελετήσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά στον δρόμο και να εκπαιδεύσουν συστήματα αυτόνομης οδήγησης.

«Θέλαμε έναν τρόπο να δοκιμάσουμε φορετές και άλλες νέες ψηφιακές συσκευές για την οδική ασφάλεια… σε καταστάσεις που θα ήταν υπερβολικά επικίνδυνο να αναπαραστήσουμε σε έναν πραγματικό δρόμο», εξηγεί στο BBC, η Μιλένα Γέγκερ, μηχανικός και ερευνήτρια πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών του Όσναμπρικ στη Γερμανία.

Η προηγμένη προσομοίωση των νόμων της φυσικής, οι εναλλαγές των καιρικών συνθηκών και η ποικιλία των κυκλοφοριακών καταστάσεων προσφέρουν στους επιστήμονες ένα οικονομικό και άμεσα διαθέσιμο περιβάλλον πειραματισμού, με δυνατότητες που δύσκολα συναντώνται ακόμη και σε εξειδικευμένους προσομοιωτές οδήγησης.

«Ένα ολοκληρωμένο προϊόν με προϋπολογισμό από 200 εκατ. έως 1 δισ. ευρώ βρίσκεται πολύ μπροστά από έναν μέσο προσομοιωτή», επισημαίνει ο Πάβλο Μπαζιλίνσκι, ερευνητής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Αϊντχόφεν στην Ολλανδία.

Μια «έκτη αίσθηση» για τους ποδηλάτες

Η ομάδα της Γέγκερ χρησιμοποίησε το GTA V για την ανάπτυξη συσκευών που ειδοποιούν ποδηλάτες και πεζούς για κινδύνους στο οδικό δίκτυο.

Μία από αυτές τοποθετείται στο τιμόνι του ποδηλάτου και εκπέμπει δονήσεις αυξανόμενης έντασης όταν ένα όχημα πλησιάζει από πίσω. Μια δεύτερη συσκευή, με τη μορφή γιλέκου που δονείται, προσφέρει στον χρήστη μια «έκτη αίσθηση», επιτρέποντάς του να αντιλαμβάνεται την προσέγγιση οχημάτων.

Καθώς η δοκιμή τέτοιων τεχνολογιών σε πραγματικές συνθήκες θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τους εθελοντές, οι επιστήμονες τροποποίησαν το λογισμικό του GTA V, αποκτώντας τη δυνατότητα να καθορίζουν τις συνθήκες κάθε πειράματος.

«Δεδομένου ότι το GTA V δεν επιβάλλει στους παίκτες την τήρηση των κανόνων οδικής κυκλοφορίας, σχεδόν οποιαδήποτε κυκλοφοριακή κατάσταση μπορεί να αναπαραχθεί σκόπιμα», αναφέρει ο καθηγητής μηχανικής και πληροφορικής Γιούλιους Σένινγκ.

Στο εργαστήριο εγκαταστάθηκε ένα ποδήλατο ανάμεσα σε δύο οθόνες, οι οποίες επέτρεπαν στους συμμετέχοντες να παρακολουθούν τόσο τον δρόμο μπροστά τους όσο και την κυκλοφορία πίσω τους. Οι εθελοντές κλήθηκαν να κινηθούν στους δρόμους του εικονικού Λος Σάντος, όπου μεγάλα φορτηγά περνούσαν με υψηλή ταχύτητα δίπλα τους.

Οι δύο συσκευές αποδείχθηκαν αποτελεσματικές στην έγκαιρη προειδοποίηση των ποδηλατών, χωρίς ωστόσο να έχουν διατεθεί ακόμη στην αγορά.

Τι αποκαλύπτουν οι αντιδράσεις των ανθρώπων στον κίνδυνο

Πέρα από την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, ιδιαίτερη σημασία έχει η κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, καθώς πολλά τροχαία ατυχήματα οφείλονται σε ανθρώπινα λάθη.

Ο Μπαζιλίνσκι και οι συνεργάτες του συνέδεσαν το GTA V με συστήματα παρακολούθησης των κινήσεων των ματιών, καταγράφοντας πού ακριβώς εστίαζαν το βλέμμα τους οι ποδηλάτες όταν έρχονταν αντιμέτωποι με επικίνδυνες καταστάσεις.

Μεταξύ των σεναρίων που εξετάστηκαν ήταν η έξοδος ενός αυτοκινήτου από θέση στάθμευσης, το ξαφνικό άνοιγμα μιας πόρτας οχήματος και η προσέγγιση μιας πολυσύχναστης διασταύρωσης.

«Στόχος ήταν να μετρήσουμε την ανθρώπινη συμπεριφορά ώστε να συμβάλουμε στον σχεδιασμό των μελλοντικών συστημάτων μετακίνησης και στη χάραξη πολιτικής», εξηγεί ο ερευνητής.

«Η συμβολή στις αποφάσεις για τη διαμόρφωση των δρόμων είναι ένα καλό παράδειγμα. Με απώτερο στόχο να γίνουν οι δρόμοι ασφαλέστεροι και να μειωθεί ο αριθμός των θανάτων και των τραυματισμών από τροχαία».

Μαθήματα οδήγησης για την τεχνητή νοημοσύνη

Η πλέον διαδεδομένη εφαρμογή του Grand Theft Auto στον τομέα της οδικής ασφάλειας αφορά την εκπαίδευση των αυτόνομων οχημάτων.

Επιστήμονες στο Προηγμένο Ινστιτούτο Επιστήμης και Τεχνολογίας της Κορέας δημιούργησαν μέσω του GTA V μια εκτεταμένη βάση δεδομένων με τροχαία ατυχήματα και άλλες επικίνδυνες κυκλοφοριακές καταστάσεις.

Τα δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης, ώστε τα αυτοκίνητα χωρίς οδηγό να αναγνωρίζουν οχήματα που αποτελούν απειλή και να αποφεύγουν πιθανές συγκρούσεις.

Ανάλογα πειράματα πραγματοποιούνται από ερευνητικές ομάδες σε ολόκληρο τον κόσμο, με στόχο την ασφαλή κίνηση των αυτόνομων οχημάτων σε δρόμους με πυκνή κυκλοφορία.

Ωστόσο, μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δεν είναι απλώς η αποφυγή ενός ατυχήματος, αλλά η λήψη αποφάσεων όταν μια σύγκρουση μοιάζει αναπόφευκτη.

Πώς θα πρέπει, για παράδειγμα, να αντιδράσει ένα αυτόνομο αυτοκίνητο όταν κινδυνεύει να συγκρουστεί με μια μοτοσικλέτα στην οποία επιβαίνουν δύο άνθρωποι; Θα πρέπει να ανέβει στο πεζοδρόμιο, θέτοντας σε κίνδυνο μια ηλικιωμένη πεζή, ή να συγκρουστεί με τη μοτοσικλέτα, απειλώντας τη ζωή των επιβαινόντων και στα δύο οχήματα;

Ερευνητές του Πανεπιστημίου Ανατολικού Μίσιγκαν στις ΗΠΑ χρησιμοποίησαν εννέα διαφορετικά σενάρια στο GTA V για να αξιολογήσουν έναν αλγόριθμο λήψης αποφάσεων που συνυπολογίζει ηθικά διλήμματα.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο συγκεκριμένος αλγόριθμος θα μπορούσε, στα σενάρια της προσομοίωσης, να περιορίσει τις πιθανές απώλειες ανθρώπινων ζωών κατά περίπου 24%, αν και η συγκεκριμένη προσέγγιση εξακολουθεί να προκαλεί αντιπαραθέσεις.

Οι επιστήμονες περιμένουν το GTA VI

Με την κυκλοφορία του Grand Theft Auto VI να έχει προγραμματιστεί για τις 19 Νοεμβρίου 2026, η επιστημονική κοινότητα προσβλέπει στις νέες δυνατότητες που θα μπορούσε να προσφέρει το εικονικό περιβάλλον του παιχνιδιού.

Απαραίτητη προϋπόθεση, ωστόσο, για την αξιοποίησή του σε ερευνητικά προγράμματα είναι η εξασφάλιση της άδειας της δημιουργού εταιρείας Rockstar Games.

«Οι δυνατότητές του ως ερευνητικού εργαλείου παραμένουν τεράστιες», υπογραμμίζει ο Ρομέν Ντελγκράνζ, ο οποίος χρησιμοποίησε το παιχνίδι για τη μελέτη των τεχνικών προσανατολισμού των ανθρώπων στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας και Εργονομίας στο Παρίσι.