Κυριακή 22 Νοεμβρίου 2026

Ο αφανισμός του Περμίου σκότωσε το 80% της ζωής στη Γη: Σήμερα, πάμε ολοταχώς προς έναν χειρότερο


Θεωρείται το πιο μαζικό συμβάν αφανισμού στη γεωλογική ιστορία της Γης, αλλά οι συγκρίσεις με το σήμερα δεν εφησυχάζουν.

Τι θα κάνατε αν σάς έλεγα ότι ο κόσμος θα τελειώσει σε έναν αιώνα; Θα αλλάζατε συνήθειες; Θα παροτρύνατε τους άλλους να κάνουν το ίδιο; Θα γινόσασταν τρομοκράτης - ακτιβιστής, θα αλυσοδενόσασταν στην πλώρη της φορτηγίδας κάποιου εφοπλιστή;

Τώρα σκεφτείτε τι θα κάνατε αν σας έλεγα ότι το τέλος του κόσμου είχε συμβεί 250.000.000 χρόνια πριν. Θα σας ανησυχούσε καν; Είναι μία παράξενη εικόνα. Αναδρομικά, πάει να πει ότι ο κόσμος σχεδόν αφανίστηκε αλλά κατάφερε να ανακάμψει. Περισσότερο μία ελπιδοφόρα σκέψη, όχι μία αφύπνιση για δράση.

Αλλά μια στιγμή. Αν σας έλεγα τώρα ότι, πλέον, οδεύουμε προς μία καταστροφή δέκα φορές χειρότερη, αυτό πώς θα σας φαινόταν;


Όποια επιστήμη άπτεται του κλίματος και του περιβάλλοντος συνηγορεί σε αυτό. Ζούμε σε μία περίοδο ανεπανάληπτα ραγδαίων μεταβολών στο κλίμα της Γης. Είδη αφανίζονται σωρηδόν, το PH των ωκεανών μειώνεται και οδηγεί σε πενία οξυγόνου, οι ατμοσφαιρικές αλλαγές δημιουργούν υπερ-καιρικά φαινόμενα που, ήδη, εξελίσσονται πιο γρήγορα από τη δική μας ικανότητα να τα προλαμβάνουμε.

Το επώνυμο πρόβλημα, για να καταρρίψουμε μία πολύ κοινή παρερμηνεία, δεν είναι η κλιματική αλλαγή. Είναι η επιτάχυνσή της λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας με αέρια του θερμοκηπίου, δεν είναι κάτι καινοφανές. Τουναντίον, είναι ένα φαινόμενο που βλέπουμε να επαναλαμβάνεται στo γεωλογικό «αρχείο» του πλανήτη. Η εξαφάνιση των δεινοσαύρων ήταν ένα τέτοιο φαινόμενο, που όμως δεν προήλθε από τις υψικάμινους της βιομηχανίας πετρελαίου, αλλά από έναν μετεωρίτη.


Ακόμα όμως και ο αφανισμός του Κρητιδικού δεν μπορεί να συγκριθεί με το συμβάν που οι ιστορικοί βιολόγοι και γεωλόγοι βάφτισαν «Μεγάλο Θάνατο». 

Ο Αφανισμός του Περμίου

Ο Μεγάλος Θάνατος, και ακριβολογώντας, ο αφανισμός του Περμίου - Τριαδικού, ήταν ένα παγκόσμιο συμβάν που εκτείνεται σε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, το οποίο άνοιξε τον δρόμο για την είσοδο στον Μεσοζωικό Αιώνα, τον αιώνα δηλαδή των δεινοσαύρων.

Είναι το πιο σοβαρό γνωστό συμβάν αφανισμού της Γης, με την εξαφάνιση του 57% των βιολογικών οικογενειών, του 62% των γενών, του 81% των θαλάσσιων ειδών, και του 70% των χερσαίων σπονδυλωτών ειδών. 

Οι γεωλογικές έρευνες παρέχουν ενδείξεις πως εκτυλίχθηκε σε 1 έως και 3 φάσεις, ή αλλιώς «παλμούς» εξαφάνισης, με τον κύριο, εκείνον της θαλάσσιας εξαφάνισης να εξελίσσεται σε ένα διάστημα 60.000 - 100.000 ετών περίπου πριν από 251.902.000 χρόνια.

Κρανίο ενός Dinogorgon rubidgei, χαρακτηριστικό είδος του Περμίου

Όσο για τις αιτίες του, μία σίγουρη εξήγηση θα ήταν εγγενώς δύσκολη, λόγω της χρονικής απόστασης από το γεγονός. 

Ωστόσο, οι επιστήμονες έχουν συγκεντρώσει σημαντικά στοιχεία και έχουν προταθεί διάφοροι μηχανισμοί. Οι εξηγήσεις διακρίνονται σε δύο κύριες κατηγορίες, τις καταστροφολογικές, και στις σταδιακές θεωρήσεις:

Οι καταστροφολογικές περιλαμβάνουν ένα ή περισσότερα μεγάλα συμβάντα. Τα πιο πιθανά σενάρια που προτείνουν, είναι μία πρόσκρουση της Γης με ένα σμήνος βολιδίων (μικρότερου μεγέθους μετεωριτών), μία απότομη αύξηση στην ηφαιστειακή δραστηριότητα, ή μία αιφνίδια απελευθέρωση μεθανίου από τον πυθμένα της θάλασσας.

Ο σταδιακές περιλαμβάνουν την αλλαγή της στάθμης της θάλασσας, την αυξανόμενη υποξία και την αυξανόμενη ξηρασία.


Εξηγήσεις για τον αφανισμό του Περμίου

Οι εξηγήσεις με τη μεγαλύτερη απήχηση για το τι προκάλεσε τον αφανισμό του Περμίου είναι ωστόσο δύο. Η μία επικεντρώνεται γύρω από γεωλογικά δεδομένα που μας παρέχει το υπέδαφος της Σιβηρίας, και η δεύτερη σε στοιχεία για την τότε χημική σύσταση των θαλασσών.

Οι παγίδες βασάλτη της Σιβηρίας

Έτσι ονομάζονται τα τεράστια αποθέματα ηφαιστειακού βασάλτη που εκτείνονται στο μεγαλύτερο μέρος της Σιβηρίας. Η μελέτη τους έχει αποκαλύψει μία σειρά τρομερά βίαιων βασαλτικών εκρήξεων που ευθυγραμμίζεται χρονικά με τον αφανισμό του Περμίου, καθώς προηγήθηκαν αυτού για μερικούς αιώνες.

Η ποσότητα της λάβας που είχαν εκλύσει τα σιβηρικά ηφαίστεια κάλυψε μία περιοχή έκτασης όσο η σύγχρονη Σαουδική Αραβία, και απελευθέρωσε τεράστιες ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου, μαζί με ηφαιστειακή τέφρα, στην ατμόσφαιρα, οδηγώντας σε ραγδαία αύξηση των θερμοκρασιών.

Σιβηρία - Παγιδευμένες φυσαλίδες μεθανίου στον πάγο της λίμνης Βαϊκάλης

Το θαλάσσιο μεθάνιο

Οι υδρίτες μεθανίου είναι άλατα από μόρια μεθανίου παγιδευμένα στο κρυσταλλικό πλέγμα του πάγου. Αυτό το μεθάνιο, που παράγεται από μεθανογόνα μικρόβια, στον σωστό συνδυασμό πίεσης και θερμοκρασίας, σχηματίζεται κοντά στην επιφάνεια του μόνιμα παγωμένου εδάφους και σε μεγάλες ποσότητες σε ηπειρωτικές υφαλοκρηπίδες και πυθμένες, σε βάθη τουλάχιστον 300 μέτρων, και θάβονται σε ιζήματα έως και 2.000 μέτρων κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας.

Η μαζική απελευθέρωση μεθανίου από αυτά τα άλατα μπορεί να συνέβαλε στον αφανισμό. Οι επιστήμονες έχουν βρει ανά τον κόσμο στοιχεία για μια ταχεία μείωση στην αναλογία των ισοτόπων άνθρακα σε πετρώματα από το τέλος της Πέρμιας περιόδου.

Ο βυθός πιθανώς περιείχε κοιτάσματα ένυδρου μεθανίου, τα οποία επηρεασμένα από την ηφαιστειακή δραστηριότητα διασπάστηκαν, απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες μεθανίου. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική υπερθέρμανση του πλανήτη, καθώς το μεθάνιο είναι ένα πολύ ισχυρό αέριο του θερμοκηπίου.


Η σύγκριση με το τώρα

Ανεξαρτήτως εκλυτικού παράγοντα όμως, τα επιστημονικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι οι παγκόσμιες θερμοκρασίες αυξήθηκαν κατά περίπου 6 βαθμούς Κελσίου κοντά στον ισημερινό και ακόμα περισσότερο, έως και 10 βαθμούς σε υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη.

Ο Αφανισμός του Περμίου έχει συγκριθεί ποικιλοτρόπωςμε την τρέχουσα ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη, λόγω του κοινού τους χαρακτηριστικού της ταχείας απελευθέρωσης διοξειδίου του άνθρακα.

Αυτό που είναι ίσως δύσκολο να συλλάβουμε, είναι πως ο τωρινός ρυθμός εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι συγκριτικά ανελέητος, πάνω από μια τάξη μεγέθους μεγαλύτερος από αυτόν που μετρήθηκε κατά τη διάρκεια του Περμίου.

Η έκλυση αερίων του θερμοκηπίου κατά τη διάρκεια του Πέρμιου αφανισμού ήταν παλμική και περιορισμένη σε λίγα σύντομα διαστήματα, αντί να συμβαίνει συνεχώς, με σταθερό ρυθμό, όπως στη σύγχρονη εποχή.

Ωστόσο ο ρυθμός απελευθέρωσης άνθρακα εντός εκείνων των διαστημάτων ήταν πιθανό να ήταν παρόμοιος σε χρονισμό με τις σύγχρονες ανθρωπογενείς εκπομπές.


Όπως συνέβη κατά τη διάρκεια του Περμίου, οι ωκεανοί σήμερα βιώνουν μειώσεις στο pH και στα επίπεδα οξυγόνου. Ένα άλλο συμβάν, αυτό της βιοασβεστοποίησης, παρόμοιο στις επιπτώσεις του στα σύγχρονα θαλάσσια οικοσυστήματα προβλέπεται να συμβεί εάν τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα συνεχίσουν να αυξάνονται. 

Οι αλλαγές στις αλληλεπιδράσεις φυτών-εντόμων που παρατηρούνται στον Πέρμιο αφανισμό έχουν επίσης προβληθεί ως πιθανοί δείκτες της μελλοντικής οικολογίας του κόσμου. 

Αν όμως θέλαμε να κάνουμε αντιληπτό το πρόβλημα με μία μόνο ποσότητα, μπορούμε απλά να αναφερθούμε στον ρυθμό αύξησης της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη.

Κατά τον Πέρμιο αφανισμό, όπως ήδη είδαμε, οι παγκόσμιες μέσες θερμοκρασίες αυξήθηκαν κατά 6 με δέκα βαθμούς Κελσίου, αλλά σε ένα διάστημα από δεκάδες, έως εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια.

Στην εποχή μας, με αφετηρία την περίοδο της εκβιομηχάνισης στα μέσα του 19ου αιώνα και έως σήμερα, η παγκόσμια μέση θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά 1,3 βαθμούς Κελσίου, αυτό μόνο σε κάτι λιγότερο από δύο αιώνες.

Ο γεωλόγος Λι Καμπ έχει προειδοποιήσει χαρακτηριστικά:

«Σήμερα, βλέπουμε ανθρώπινες δραστηριότητες να οδηγούν σε διεργασίες παρόμοιες με του «Μεγάλου Θανάτου», με ακόμη ταχύτερο ρυθμό. Το γεωλογικό αρχείο δείχνει ότι μόλις φτάσουμε αυτά τα σημεία καμπής, οι αλυσιδωτές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα μπορούν να διαρκέσουν για εκατομμύρια χρόνια».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ