Μια επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 1960 προκάλεσε ξανά συζητήσεις, καθώς είχε υπολογίσει ότι στις 13 Νοεμβρίου 2026 ο ανθρώπινος πληθυσμός θα έφτανε σε ένα θεωρητικό «άπειρο» – Γιατί η πρόβλεψη δεν πρόκειται να επιβεβαιωθεί.
Μια ημερομηνία που μοιάζει βγαλμένη από σενάριο επιστημονικής φαντασίας επιστρέφει στο προσκήνιο: 13 Νοεμβρίου 2026. Πρόκειται για την ημερομηνία που είχε αναφερθεί σε μια διάσημη επιστημονική μελέτη του 1960, η οποία επιχειρούσε να υπολογίσει πότε η εκθετική αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού θα οδηγούσε σε ένα θεωρητικό σημείο κατάρρευσης.
Η μελέτη είχε δημοσιευθεί στο περιοδικό Science με τον εντυπωσιακό τίτλο «Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026» («Ημέρα της Κρίσης: Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026»).
Οι συγγραφείς της, ο Αυστροαμερικανός καθηγητής κυβερνητικής Heinz von Foerster και οι συνεργάτες του Patricia M. Mora και Lawrence W. Amiot, βασίστηκαν στην εξέλιξη του ανθρώπινου πληθυσμού κατά τα προηγούμενα περίπου 2.000 χρόνια και προσπάθησαν να προεκτείνουν μαθηματικά την ίδια τάση στο μέλλον.
Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: εάν η πληθυσμιακή αύξηση συνεχιζόταν με τον ίδιο ρυθμό, το μοντέλο τους οδηγούσε στην 13η Νοεμβρίου 2026, όταν ο πληθυσμός θα έτεινε θεωρητικά προς το άπειρο.
Η φράση που έκανε τη μελέτη διάσημη
Οι επιστήμονες είχαν διατυπώσει με ιδιαίτερα δραματικό τρόπο το συμπέρασμά τους, γράφοντας ότι τα δισέγγονα της εποχής τους δεν θα πέθαιναν από την πείνα, αλλά από «ασφυξία λόγω συνωστισμού».
Η διατύπωση αυτή, σε συνδυασμό με τον τίτλο που παρέπεμπε ευθέως σε «Ημέρα της Κρίσης» και την ημερομηνία Παρασκευή και 13, έκανε τη μελέτη να ξεχωρίσει. Ωστόσο, το βασικό στοιχείο που συχνά χάνεται όταν η συγκεκριμένη πρόβλεψη επανέρχεται στην επικαιρότητα είναι ότι δεν επρόκειτο για πρόβλεψη ενός συγκεκριμένου γεγονότος που θα συνέβαινε στις 13 Νοεμβρίου 2026.
Ήταν το αποτέλεσμα ενός μαθηματικού μοντέλου που βασιζόταν στην υπόθεση ότι η πληθυσμιακή αύξηση θα συνεχιζόταν για δεκαετίες με τον ίδιο ρυθμό.
Γιατί η πρόβλεψη του 1960 δεν επιβεβαιώθηκε
Η πραγματικότητα εξελίχθηκε διαφορετικά. Όπως εξηγεί ο καθηγητής Ιστορίας στο Western University, Alan MacEachern, η παγκόσμια πληθυσμιακή αύξηση άρχισε να αποκλίνει από το μοντέλο ήδη από τη δεκαετία του 1990.
Ο σημαντικότερος λόγος ήταν η πτώση του παγκόσμιου δείκτη γεννήσεων. Σύμφωνα με τον MacEachern, σήμερα ο δείκτης γεννήσεων παγκοσμίως είναι περίπου στο μισό εκείνου που καταγραφόταν το 1960.
Έτσι, η πληθυσμιακή καμπύλη δεν ακολούθησε την εκθετική πορεία που είχε χρησιμοποιηθεί στους υπολογισμούς της μελέτης. Η ανθρωπότητα, επομένως, δεν βρίσκεται αντιμέτωπη με το μαθηματικό «τέλος του κόσμου» που προέκυπτε από εκείνο το μοντέλο.
Ο καθηγητής που ήταν και ταχυδακτυλουργός
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και μια λιγότερο γνωστή πλευρά της ιστορίας. Ο βασικός συγγραφέας της μελέτης, Heinz von Foerster, είχε ασχοληθεί κάποια στιγμή στη ζωή του με την ταχυδακτυλουργία. Ο Alan MacEachern εκτιμά ότι η εμπειρία αυτή ενδέχεται να επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκε η επιστημονική εργασία.
Όπως σημειώνει, η μελέτη είχε όλα τα στοιχεία μιας εντυπωσιακής σκηνικής παρουσίασης: ένα δραματικό θέμα, έναν τίτλο που τραβά αμέσως την προσοχή και ένα συμπέρασμα που προκαλεί σοκ.
Πίσω από αυτό, ωστόσο, υπήρχε ένα πραγματικό επιστημονικό ζήτημα: η εκρηκτική αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού και οι συνέπειές της.
«Θα ξυπνήσουμε σε μια συνηθισμένη ημέρα»
Καθώς η 13η Νοεμβρίου 2026 πλησιάζει, ο MacEachern εμφανίζεται καθησυχαστικός. Όπως υποστηρίζει, δεν υπάρχει λόγος να περιμένει κανείς κάποιο καταστροφικό γεγονός λόγω της συγκεκριμένης ημερομηνίας. Η Παρασκευή 13 Νοεμβρίου θα είναι, όπως όλα δείχνουν, μια απολύτως συνηθισμένη ημέρα.
Η αξία της παλιάς μελέτης βρίσκεται περισσότερο στο γεγονός ότι δείχνει πόσο εύκολα ένα μαθηματικό μοντέλο μπορεί να οδηγήσει σε εντυπωσιακά συμπεράσματα όταν βασίζεται στην υπόθεση ότι μια τάση θα συνεχιστεί αμετάβλητη για πολλές δεκαετίες.
Η «Ημέρα της Κρίσης» ως μάθημα για τις προβλέψεις
Ο Mark Woolhouse, καθηγητής Επιδημιολογίας Λοιμωδών Νοσημάτων στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη περίπτωση εξακολουθεί να έχει ενδιαφέρον, ακόμη και αν η 13η Νοεμβρίου περάσει χωρίς κανένα αξιοσημείωτο γεγονός.
Όπως επισημαίνει, στην ανθρώπινη ιστορία οι προβλέψεις για επερχόμενες καταστροφές επανέρχονται διαρκώς. Κάποιες βασίζονται σε θρησκευτικές ή μυστικιστικές πεποιθήσεις, ενώ άλλες χρησιμοποιούν επιστημονικά δεδομένα και μαθηματικά μοντέλα.
Το γεγονός ότι μια πρόβλεψη αποτυγχάνει δεν σημαίνει ότι το ζήτημα που εξετάζει είναι ανύπαρκτο. Σημαίνει ότι οι παραδοχές πάνω στις οποίες βασίστηκε το μοντέλο μπορεί να αλλάξουν.
Και αυτό, σύμφωνα με τον Woolhouse, αποτελεί σημαντικό μάθημα για την επιστημονική κοινότητα: οι προβλέψεις για το μέλλον χρειάζονται όχι μόνο δεδομένα, αλλά και ταπεινότητα.
Άλλωστε, οι σημερινές ανησυχίες για παγκόσμιες απειλές είναι υπαρκτές. Ο ίδιος αναφέρει, για παράδειγμα, τον κίνδυνο μιας νέας πανδημίας ως μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες του. Η 13η Νοεμβρίου 2026, λοιπόν, δεν αποτελεί ημερομηνία «τέλους του κόσμου». Είναι η ημερομηνία στην οποία κατέληγε ένα μαθηματικό μοντέλο του 1960, εφόσον συγκεκριμένες πληθυσμιακές τάσεις παρέμεναν αμετάβλητες.
Και έτσι, η πολυσυζητημένη Παρασκευή και 13 του Νοεμβρίου 2026 αναμένεται να είναι τελικά απλώς… Παρασκευή και 13.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ