Διάλεξη με τίτλο «Σμύρνη 1870-1922: Πόλη και αρχιτεκτονική» στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Την πολεοδομική και αρχιτεκτονική εξέλιξη της κοσμοπολίτικης Σμύρνης κατά την κρίσιμη ιστορική περίοδο από τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα μέχρι την Καταστροφή, θα αναλύσει ο ομότιμος καθηγητής Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής Βασίλης Κολώνας, σε διάλεξη που θα πραγματοποιηθεί στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας την ερχόμενη Δευτέρα, 19 Οκτωβρίου 2026.

Η διάλεξη, με ελεύθερη είσοδο, έχει τίτλο «Σμύρνη 1870-1922: Πόλη και αρχιτεκτονική» και θα δοθεί στις 6 το απόγευμα, στην Αίθουσα Συνεδρίων «Καθηγητής Ηλίας Ι. Κουσκουβέλης». Διοργανώνεται από την Επώνυμη Έδρα Μικρασιατικών Σπουδών και το Εργαστήριο Ιστορίας Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης του Τμήματος Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

Στο πλαίσιο των δράσεών της,  η Επώνυμη Έδρα Μικρασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 έχει προγραμματίσει σειρά διαλέξεων, στις οποίες διακεκριμένοι επιστήμονες θα καταθέσουν ως προσκεκλημένοι τα ερευνητικά τους πορίσματα.

Στην πρώτη από αυτές υποδέχεται τον Βασίλη Κολώνα, ομότιμο καθηγητή Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και έναν εκ των κορυφαίων μελετητών του αστικού χώρου και της κτιριακής κληρονομιάς του 19ου και του 20ου αιώνα.

Η πολυετής ερευνητική του διαδρομή χαρτογραφεί την αρχιτεκτονική εξέλιξη στην Ελλάδα, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα. Μέσα από συστηματική πρωτογενή έρευνα, έχει φωτίσει τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα εμβληματικών κέντρων, αναδεικνύοντας τη συμβολή Ελλήνων Αρχιτεκτόνων στη Σμύρνη, τη Θεσσαλονίκη, την Κωνσταντινούπολη, την Αλεξάνδρεια, καθώς και την ιταλική αρχιτεκτονική στα Δωδεκάνησα. 

Η διάλεξη του με τίτλο «Σμύρνη 1870-1922: Πόλη και αρχιτεκτονική» επιχειρεί να παρουσιάσει την εικόνα της Σμύρνης που χάθηκε  όπως αυτή διαμορφώθηκε στο πέρασμά της από τον 19ο στον 20ό αιώνα, μέσα από το έργο, Ελλήνων κυρίως, αρχιτεκτόνων και μηχανικών.

Η συμβολή τους στη διαδικασία του πολεοδομικού εκσυγχρονισμού και η ενεργός συμμετοχή τους στη δημόσια και ιδιωτική αρχιτεκτονική της πόλης, σε παράλληλη πορεία με την ανάδυση της κοσμοπολίτικης και πολυπολιτισμικής κοινωνίας της Σμύρνης, ως οικονομικό και ιδεολογικό πλαίσιο της αρχιτεκτονικής δημιουργίας, παρουσιάζεται υπό το φως νέων στοιχείων, αποτέλεσμα μακροχρόνιας έρευνας σε δημόσια και ιδιωτικά αρχεία. Τα χρονικά όρια της μελέτης αντιστοιχούν στην έναρξη μιας περιόδου μεγάλων εκσυγχρονιστικών έργων και στην πυρκαγιά του 1922, τότε που, εκτός από την τραγική δοκιμασία του ανθρώπινου παράγοντα, καταρρέει και η εικόνα της τελευταίας άνοιξης για την πολυεθνική κοινωνία της πόλης.

Ο Βασίλης Κολώνας, σε ένα ταξίδι στον χώρο και τον χρόνο, ανασυνθέτει τον τελευταίο ιστορικό πυρήνα της πόλης. Ο αστικός χώρος χάνει τη συνοχή του  και  σηματοδοτείται από  αναχωρήσεις, απουσίες, απώλειες. Τελειωτικό χτύπημα στον κοσμοπολιτισμό της Σμύρνης, η υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών ανάμεσα στην Τουρκία και την Ελλάδα, σύμφωνα με τη συνθήκη της Λωζάνης το 1923.