Λιποθυμία: Η στιγμή που το σώμα «κατεβάζει διακόπτη»

Μερικές φορές όλα φαίνονται να συμβαίνουν αιφνίδια. Μια ξαφνική ζάλη, ένα κύμα ζέστης, η εικόνα αρχίζει να θολώνει και πριν προλάβει κάποιος να αντιδράσει, χάνει τις αισθήσεις του. Η λιποθυμία μπορεί να είναι τρομακτική για τον ίδιο τον άνθρωπο αλλά και για όσους βρίσκονται γύρω του.

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια σύντομη και παροδική απώλεια συνείδησης, που προκαλείται από προσωρινή μείωση της αιμάτωσης του εγκεφάλου. Συνήθως διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα και η συνείδηση επανέρχεται αυτόματα. Προσοχή, η λιποθυμία διαφέρει από τη συγκοπή διότι η καρδιά και η αναπνοή λειτουργούν κανονικά.

Τα σημάδια που μπορεί να προλάβουν την πτώση

Ο οργανισμός συχνά «προειδοποιεί» πριν από τη λιποθυμία. Ζάλη, αδυναμία, ναυτία, εφίδρωση, ωχρότητα, αίσθημα ζέστης και θολή όραση είναι μερικά από τα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν. Κάποιοι περιγράφουν την εμπειρία σαν να «στενεύει» ξαφνικά το οπτικό τους πεδίο ή σαν να μαυρίζουν όλα μπροστά στα μάτια τους.

Εκείνη τη στιγμή η αντίδραση πρέπει να είναι άμεση. Αν υπάρχει η δυνατότητα, το άτομο πρέπει να ξαπλώσει σε ασφαλές σημείο. Αν δεν μπορεί, καλό είναι να καθίσει. Η αλλαγή θέσης μπορεί να βοηθήσει και, κυρίως, να αποτρέψει μια απότομη πτώση και έναν σοβαρό τραυματισμό.

Όταν το συναίσθημα ή ο πόνος προκαλεί λιποθυμία

Μία από τις πιο συχνές μορφές είναι η αντανακλαστική ή νευροκαρδιογενής λιποθυμία. Μπορεί να προκληθεί από έντονο φόβο, πόνο, θέα αίματος, μεγάλη συναισθηματική φόρτιση ή παρατεταμένη ορθοστασία.

Σε αυτές τις συνθήκες, ένας αντανακλαστικός μηχανισμός μπορεί να προκαλέσει απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού. Για λίγα δευτερόλεπτα ο εγκέφαλος δεν λαμβάνει επαρκή αιμάτωση και το άτομο χάνει τις αισθήσεις του.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η κατάσταση είναι καλοήθης. Η ίδια η πτώση, όμως, μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη, ιδιαίτερα όταν το άτομο χτυπήσει στο κεφάλι ή όταν πρόκειται για ηλικιωμένο άνθρωπο.

Η απότομη έγερση που «ρίχνει» την πίεση

Μια άλλη αιτία είναι η ορθοστατική υπόταση. Όταν σηκωνόμαστε απότομα από το κρεβάτι ή την καρέκλα, η βαρύτητα κάνει το αίμα να μετακινείται προς τα κάτω άκρα. Φυσιολογικά, ο οργανισμός αντιδρά γρήγορα: τα αγγεία συσπώνται και η καρδιά προσαρμόζει τη λειτουργία της ώστε να διατηρηθεί η αρτηριακή πίεση.

Όταν αυτή η προσαρμογή δεν είναι αρκετή, η πίεση πέφτει. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ζάλη, αστάθεια, θολή όραση ή ακόμη και λιποθυμία.

Η αφυδάτωση, η ζέστη, η παρατεταμένη ακινησία και ορισμένα φάρμακα μπορούν να κάνουν την κατάσταση πιο έντονη. Αν και είναι συχνότερη στους ηλικιωμένους, μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερα άτομα.

Άλλα οργανικά νοσήματα

Δεν έχουν όλες οι λιποθυμίες την ίδια εξήγηση. Καρδιακές αρρυθμίες, παθήσεις των βαλβίδων, εγκεφαλικά επεισόδια, διατροφικές διαταραχές, υπερκόπωση, καρδιαγγειακές διαταραχές μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε απώλεια συνείδησης.

Παράλληλα, σημαντική απώλεια αίματος, έντονη αφυδάτωση, χαμηλό σάκχαρο ή διαταραχές των ηλεκτρολυτών μπορούν να προκαλέσουν παρόμοιο επεισόδιο. 

Ζέστη, ήλιος και αφυδάτωση: ένας επικίνδυνος συνδυασμός

Το καλοκαίρι μπορεί να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες για ένα τέτοιο επεισόδιο. Η υψηλή θερμοκρασία προκαλεί διαστολή των αγγείων, ενώ η εφίδρωση οδηγεί σε απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών. Αν η αναπλήρωση δεν είναι επαρκής, μειώνεται ο όγκος του αίματος που κυκλοφορεί και μπορεί να πέσει η αρτηριακή πίεση.

Η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο, η ορθοστασία και η σωματική καταπόνηση αυξάνουν ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο.

Πρώτες βοήθειες

Αν το άτομο έχει χάσει τις αισθήσεις του αλλά αναπνέει φυσιολογικά και δεν έχει προηγηθεί εμετός, τοποθετείται ξαπλωμένο, ενώ τα πόδια μπορούν να ανασηκωθούν εφόσον δεν υπάρχει τραυματισμός ή άλλη αντένδειξη.

Τα στενά ρούχα μπορούν να χαλαρώσουν και πρέπει να εξασφαλιστεί επαρκής αερισμός. Νερό, φαγητό ή άλλα υγρά δεν πρέπει να δίνονται όσο το άτομο δεν έχει ανακτήσει πλήρως τις αισθήσεις του, λόγω κινδύνου εισρόφησης.

Η πρωτοεμφανιζόμενη λιποθυμία χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη
Φραγκοπούλου 10 Κηφισιά, Αθήνα

Έκτακτα-νοσοκομειακά περιστατικά

24ωρη γραμματεία: 2106252770 και 6945575287

Facebook https://www.facebook.com/pages/Aναστασία-Μοσχοβάκη-Ιατρός-Ειδική-Παθολόγος
Twitter http://twitter.com/amoschovaki