Από τα 25 στα 47 κιλά: Πώς άλλαξε η παγκόσμια κατανάλωση κρέατος μέσα σε έξι δεκαετίες

Η παγκόσμια κατανάλωση κρέατος έχει αλλάξει θεαματικά μέσα σε έξι δεκαετίες, με το κοτόπουλο να οδηγεί τη μεγάλη αύξηση.

Το πιάτο μας δεν μοιάζει πια με εκείνο των προηγούμενων γενεών. Μέσα σε περίπου 60 χρόνια, η παγκόσμια προσφορά κρέατος ανά άνθρωπο σχεδόν διπλασιάστηκε, ενώ το κοτόπουλο έγινε ο μεγάλος πρωταγωνιστής αυτής της αλλαγής. Από λιγότερα από 3 κιλά ανά άτομο το 1961, η προσφορά πουλερικών έφτασε περίπου τα 17 κιλά το 2022.

Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τις διατροφικές συνήθειες. Αφορά και το περιβάλλον. Όσο μεγαλώνει η ζήτηση για ζωική πρωτεΐνη, τόσο αυξάνεται και η πίεση σε γη, νερό, καλλιέργειες ζωοτροφών και εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Με απλά λόγια, η αύξηση της κατανάλωσης κρέατος δεν φαίνεται μόνο στα σούπερ μάρκετ. Φαίνεται και στην πίεση που δέχονται το περιβάλλον και οι φυσικοί πόροι.

Το κοτόπουλο άλλαξε το παγκόσμιο τραπέζι

Σύμφωνα με τα στοιχεία της FAO, η μέση παγκόσμια προσφορά κρέατος αυξήθηκε από 25 κιλά ανά άτομο το 1961 σε 47 κιλά το 2022. Το χοιρινό σχεδόν διπλασιάστηκε, φτάνοντας περίπου τα 15 κιλά ανά άτομο, ενώ το βοδινό έμεινε σχετικά σταθερό, κοντά στα 9 κιλά.

Το κοτόπουλο, όμως, έκανε το πραγματικό άλμα. Έγινε πιο φθηνό, πιο εύκολο στην παραγωγή, πιο γρήγορο στην εκτροφή και πιο αποδεκτό σε διαφορετικές κουλτούρες. Έτσι, πέρασε από τη θέση του «εναλλακτικού» κρέατος σε βασικό κομμάτι της καθημερινής διατροφής για εκατομμύρια ανθρώπους.

Το πρόβλημα είναι ότι η αύξηση δεν σταματά εδώ. Οι προβλέψεις δείχνουν πως η παραγωγή και η κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν τα επόμενα χρόνια, ειδικά σε περιοχές όπου τα εισοδήματα αυξάνονται και περισσότεροι άνθρωποι αποκτούν πρόσβαση σε τρόφιμα που παλαιότερα θεωρούνταν ακριβά.

Την ίδια ώρα, η κτηνοτροφία βρίσκεται στο επίκεντρο της κλιματικής συζήτησης. Η γεωργία θεωρείται ένας από τους πιο ρυπογόνους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας και μεγάλο μέρος της αναμενόμενης αύξησης των αγροτικών εκπομπών συνδέεται με την κτηνοτροφία. Το βοδινό, παρότι δεν έχει αυξηθεί όσο το κοτόπουλο, παραμένει από τα πιο επιβαρυντικά κρέατα για το κλίμα.

Υπάρχει όμως και μια μεγάλη ανισότητα στο ίδιο τραπέζι. Στις πλούσιες χώρες, η κατανάλωση κρέατος είναι ήδη υψηλή και συχνά ξεπερνά τις διατροφικές ανάγκες. Σε φτωχότερες περιοχές, αντίθετα, τα ζωικά τρόφιμα παραμένουν ακριβά και δύσκολα προσβάσιμα, παρότι μπορούν να παίξουν ρόλο στην αντιμετώπιση της υποσιτισμού.

Γι’ αυτό η συζήτηση δεν είναι απλή. Δεν σημαίνει ότι όλοι πρέπει να τρώνε το ίδιο ή να κόψουν το κρέας με τον ίδιο τρόπο. Σημαίνει όμως ότι το σημερινό μοντέλο έχει όρια. Και πως το ερώτημα για το μέλλον δεν είναι μόνο τι θα βάζουμε στο πιάτο μας, αλλά και πόσο αντέχει ο πλανήτης να το παράγει με τον ίδιο τρόπο.