Πυρηνικό «φάντασμα» στον βυθό: Το σοβιετικό υποβρύχιο που ακόμα εκπέμπει ραδιενέργεια

Ένα παλιό σοβιετικό υποβρύχιο, χαμένο εδώ και δεκαετίες στον βυθό της Νορβηγίας, επιστρέφει στο προσκήνιο όχι ως μια ξεχασμένη ιστορία, αλλά σαν ένα ανοιχτό ζήτημα που δεν έχει κλείσει. Οι επιστήμονες που το μελετούν διαπιστώνουν κάτι που δεν είναι ακριβώς νέο, αλλά σίγουρα δεν είναι και αθώο: το σκάφος συνεχίζει να «στάζει» ραδιενέργεια.

Το Komsomolets, που βυθίστηκε το 1989 μετά από πυρκαγιά, βρίσκεται σήμερα σε βάθος περίπου 1.680 μέτρων, 180 χιλιόμετρα από το νησί Bear Island στη Νορβηγία. Μαζί του κουβαλά ένα πυρηνικό αντιδραστήρα και, σύμφωνα με εκτιμήσεις, δύο πυρηνικές κεφαλές. Ένα κομμάτι του Ψυχρού Πολέμου που δεν έχει πει ακόμα την τελευταία του λέξη.

Η «σιωπηλή» διαρροή

Νεότερη μελέτη, βασισμένη σε αποστολή του 2019, έδειξε ότι δεν υπάρχει διαρροή πλουτωνίου από τις κεφαλές, κάτι που αρχικά είχε φοβίσει τους επιστήμονες. Όμως, από τον πυρηνικό αντιδραστήρα εντοπίζονται διαρροές ραδιενέργειας, οι οποίες μάλιστα δεν είναι συνεχείς αλλά εμφανίζονται κατά διαστήματα.

Το πιο ανησυχητικό δεν είναι τόσο η ποσότητα, όσο η αιτία. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το καύσιμο του αντιδραστήρα αποσυντίθεται σταδιακά λόγω διάβρωσης, απελευθερώνοντας ραδιενεργά στοιχεία μέσα από ένα σύστημα εξαερισμού. Με απλά λόγια, το ίδιο το «σώμα» του υποβρυχίου φθείρεται και μαζί του αρχίζει να «ανοίγει» και το εσωτερικό του.

Για να φτάσουν σε αυτά τα συμπεράσματα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο όχημα, ικανό να φτάνει σε ακραία βάθη και να συλλέγει δείγματα από το σημείο. Κι όμως, η εικόνα δεν είναι τόσο καταστροφική όσο ακούγεται.

Η θάλασσα «αραιώνει» τον κίνδυνο

Παρά τις διαρροές, οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν έχει καταγραφεί σημαντική συγκέντρωση ραδιενέργειας στο περιβάλλον γύρω από το ναυάγιο. Ο λόγος είναι απλός και ταυτόχρονα καθησυχαστικός: η θάλασσα απλώνει και αραιώνει τα ραδιενεργά στοιχεία, μειώνοντας τη συγκέντρωσή τους

Τα ρεύματα διασπείρουν τα ραδιενεργά στοιχεία, μειώνοντας τη συγκέντρωσή τους και περιορίζοντας τον άμεσο περιβαλλοντικό κίνδυνο. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν υπάρχει. Σημαίνει, απλώς, ότι προς το παρόν η κατάσταση δεν έχει ξεφύγει.