Σε ποιον ανήκεις; Οι τρεις τύποι ανθρώπων που έβλεπε στον κόσμο ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι ήταν ένας από τους ανθρώπους που έμοιαζαν να έχουν γεννηθεί πολύ πριν από την εποχή τους. Ζωγράφος, γλύπτης, μηχανικός και αδιάκοπος μελετητής της φύσης, δεν σταμάτησε ποτέ να παρατηρεί και να αναζητά απαντήσεις.

Γεννημένος στις 15 Απριλίου 1452 στην ιταλική πόλη Βίντσι, κοντά στη Φλωρεντία, μετακόμισε στα 14 του στο κέντρο της Φλωρεντία, όπου μαθήτευσε στο εργαστήριο του Αντρέα ντελ Βερόκιο και εκπαιδεύτηκε στη ζωγραφική, τη γλυπτική, τη μηχανική και άλλες τέχνες και επιστήμες. Η ανάγκη του να κατανοήσει τον κόσμο τον οδήγησε πολύ πέρα από την τέχνη, με τα σημειωματάριά του να είναι γεμάτα με μελέτες για την ανθρώπινη ανατομία, την πτήση, το νερό, τη μηχανική, την οπτική και τη γεωλογία, αλλά και σχέδια για μηχανές, γέφυρες και υδραυλικά συστήματα.

«Υπάρχουν τρία είδη ανθρώπων»

Αυτό που ξεχώριζε περισσότερο στον τρόπο σκέψης του ήταν η σημασία που έδινε στην παρατήρηση, καθώς δεν θεωρούσε αρκετό να αποδέχεται κάποιος κάτι απλώς επειδή του το έδειξαν ή επειδή θεωρείται ήδη αληθινό. Μια φράση που αποδίδεται στον ίδιο συνοψίζει αυτή τη φιλοσοφία: «Υπάρχουν τρία είδη ανθρώπων: εκείνοι που βλέπουν, εκείνοι που βλέπουν ό,τι τους δείχνουν και εκείνοι που δεν βλέπουν».

Η διάκριση αυτή μπορεί να διαβαστεί ως ένας τρόπος να περιγράψει διαφορετικά επίπεδα αντίληψης. Στην πρώτη κατηγορία βρίσκονται εκείνοι που παρατηρούν πραγματικά και προσπαθούν να κατανοήσουν όσα συμβαίνουν γύρω τους. Στη δεύτερη, όσοι βλέπουν μόνο όσα τους υποδεικνύουν οι άλλοι, χωρίς απαραίτητα να τα εξετάζουν οι ίδιοι και στην τρίτη, εκείνοι που δεν αντιλαμβάνονται ή δεν ενδιαφέρονται να αναζητήσουν όσα βρίσκονται μπροστά τους.

Για τον ντα Βίντσι, η ουσία βρισκόταν ακριβώς σε αυτή την ικανότητα να σταματάς, να παρατηρείς, να σκέφτεσαι και να αμφισβητείς. Το γεγονός ότι μια ιδέα θεωρείται σωστή δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνεται αποδεκτή χωρίς εξέταση. Ίσως, τελικά, αυτό να ήταν ένα από τα μεγαλύτερα μαθήματα του ίδιου του ντα Βίντσι: δεν αρκεί να έχεις μάτια για να βλέπεις· χρειάζεται και η διάθεση να κοιτάξεις πραγματικά.