Τα μηνύματα που θα στείλει ο Ρούμπιο σήμερα από την Αθήνα: Η ενέργεια, τα όπλα των F-35 και η ομιλία στην Πνύκα για το «δυτικό πνεύμα»

Ο Μάρκο Ρούμπιο ενεργοποιεί σήμερα από την Αθήνα ένα κέντρο εκπομπής δύο καθαρών μηνυμάτων. Το πρώτο απευθύνεται στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου άμυνα, ενεργειακές διαδρομές και αμερικανικά συμφέροντα αποκτούν όλο και μεγαλύτερο βάρος. Το δεύτερο κοιτάζει πολύ μακρύτερα: από την Πνύκα ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών αναμένεται να καλέσει ΗΠΑ και Ευρώπη να ξαναβρούν το «δυτικό πνεύμα» και να αντιμετωπίσουν μαζί τη νέα εποχή ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων.

Η Ελλάδα έχει ήδη θέση σε κρίσιμα κομμάτια αυτού του σχεδιασμού. Τα F-35 έχουν δρομολογηθεί, τα F-16 αναβαθμίζονται σε Viper, αμερικανικό LNG περνά από ελληνικές υποδομές προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, Chevron και ExxonMobil έχουν παρουσία στις ελληνικές έρευνες, ενώ το 3+1 με Κύπρο και Ισραήλ επιστρέφει στην ατζέντα και η σημερινή επίσκεψη αφορά το επόμενο βήμα.

Η αυλαία ανοίγει σε λίγη ώρα στο υπουργείο Εξωτερικών. Μετά τις αγκαλιές και το ζεστό κλίμα στο αεροδρόμιο, ο Γιώργος Γεραπετρίτης υποδέχεται τον Μάρκο Ρούμπιο, ακολουθούν η διμερής συνάντηση και οι κοινές δηλώσεις και στη συνέχεια οι δύο υπουργοί κηρύσσουν την έναρξη του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ. Μετά την ολομέλεια, οι επιμέρους ομάδες συνεχίζουν τις εργασίες τους σε άμυνα, ενέργεια, επενδύσεις, τεχνολογία, ναυτιλία και περιφερειακά ζητήματα.

Η σύνθεση της αμερικανικής αποστολής δείχνει και το εύρος των φακέλων. Δίπλα στον Ρούμπιο βρίσκεται η πρέσβης Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, την οποία ο ίδιος έχει πιστώσει δημοσίως με την προώθηση των αμερικανικών ενεργειακών συμφερόντων στην Ελλάδα και στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με ειδική αναφορά στον Κάθετο Διάδρομο. Μαζί του ταξιδεύουν επίσης η Κέιτ Ντίλον, αρμόδια για Εκπαιδευτικές και Πολιτιστικές Υποθέσεις, και ο Ντίλαν Τζόνσον, αρμόδιος για Global Public Affairs. Τον δρόμο είχε ανοίξει νωρίτερα η Άλισον Χούκερ, επικεφαλής των Πολιτικών Υποθέσεων του State Department, η οποία είχε βρεθεί στην Αθήνα για την προετοιμασία της επίσκεψης.

Η Πνύκα

Μετά τα εγκαίνια της νέας πτέρυγας της αμερικανικής πρεσβείας, ο Ρούμπιο θα ανέβει στην Πνύκα για την πιο πολιτικά φορτισμένη στάση του προγράμματός του. Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν θα αρκεστεί στην κλασική αναφορά στην Ελλάδα ως γενέτειρα της Δημοκρατίας. Με την Ακρόπολη στο φόντο, αναμένεται να καλέσει Αμερικανούς και Ευρωπαίους σε μια μεγάλη «ανανέωση του δυτικού πνεύματος», ενώνοντας σε μία ιστορική διαδρομή την Αθήνα και τη Ρώμη, τη χριστιανική παράδοση και την ίδρυση της Αμερικανικής Δημοκρατίας.

Στην αρχαία Ελλάδα θα αναζητήσει όσα θεωρεί ότι έδωσαν αργότερα στη Δύση την ορμή της: περιέργεια, θάρρος, φιλοδοξία και την τόλμη της εξερεύνησης του αγνώστου. Η πολιτική αιχμή θα αφορά το σήμερα. Ο Ρούμπιο αναμένεται να προειδοποιήσει ότι μεγάλο μέρος του δυτικού κόσμου έχει ξεχάσει αυτές τις ιδιότητες και να καλέσει ΗΠΑ και Ευρώπη να απορρίψουν την παρακμή, να υπερασπιστούν την κοινή τους κληρονομιά και να αντιμετωπίσουν μαζί τη νέα εποχή ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων.

Τα όπλα των F-35

Στην άμυνα, η συζήτηση έχει ήδη περάσει πέρα από την απόκτηση των F-35. Το επόμενο κεφάλαιο είναι τι δυνατότητες θα έχουν τα νέα μαχητικά και πώς θα επιχειρούν μαζί με τα αναβαθμισμένα F-16 Viper. Η Αθήνα έχει ήδη ανοίξει με την Ουάσιγκτον τη συζήτηση για πρόσθετα προηγμένα όπλα και συστήματα. Η λογική δεν είναι να προστεθούν απλώς νέοι πύραυλοι σε μια λίστα αγορών, αλλά να χτιστεί γύρω από F-35 και Viper ένα πλήρες πακέτο αποστολών για την Πολεμική Αεροπορία της επόμενης δεκαετίας.

Τα αεροσκάφη είναι η βάση. Η πραγματική αλλαγή θα κριθεί από τα όπλα που θα μπορούν να μεταφέρουν, τα συστήματα με τα οποία θα συνεργάζονται και τις αποστολές που θα μπορούν να αναλαμβάνουν. Στον Στρατηγικό Διάλογο προστίθεται και η Επιστολή Προθέσεων για συνεργασία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα.

Το LNG

Ο Κάθετος Διάδρομος είναι η διαδρομή μέσω της οποίας η Ελλάδα επιδιώκει να διοχετεύσει μεγαλύτερες ποσότητες αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη. Για την Αθήνα σημαίνει μεγαλύτερο ρόλο στις ενεργειακές ροές της περιοχής. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, μεγαλύτερη πρόσβαση του αμερικανικού φυσικού αερίου σε αγορές που συνεχίζουν να περιορίζουν την εξάρτησή τους από τη Ρωσία.

Chevron και ExxonMobil προσθέτουν δεύτερη διάσταση. Η παρουσία δύο αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών στις ελληνικές θαλάσσιες έρευνες βάζει συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα σε μια ζώνη όπου οι ενεργειακοί σχεδιασμοί συνοδεύονται από γεωπολιτικές και νομικές διαφορές.

Νοτίως της Κρήτης, όπου η λιβυκή πλευρά έχει προβάλει αιτιάσεις που συνδέονται με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η παρουσία της Chevron προσθέτει έναν παράγοντα που πριν από λίγα χρόνια δεν υπήρχε. Δεν σημαίνει ότι μια αμερικανική εταιρεία μετατρέπει τις ελληνικές θέσεις σε θέσεις της Ουάσιγκτον. Σημαίνει όμως ότι στην ίδια περιοχή υπάρχουν πλέον και συγκεκριμένα αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα.

Τα επόμενα βήματα στο 3+1

Ο Μάρκο Ρούμπιο γνωρίζει καλά το σχήμα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ–ΗΠΑ. Ως γερουσιαστής είχε ενεργό ρόλο στη νομοθετική προσπάθεια που ενίσχυσε την αμερικανική εμπλοκή στην ασφάλεια και την ενεργειακή συνεργασία της Ανατολικής Μεσογείου.

Το 3+1 επιστρέφει τώρα με συγκεκριμένο υλικό: ενέργεια, ηλεκτρικές και ψηφιακές διασυνδέσεις και περιφερειακή ασφάλεια. Γι’ αυτό στην Αθήνα θα προσέξουν ιδιαίτερα και τις διατυπώσεις του Ρούμπιο για την Ανατολική Μεσόγειο. Δεν αναμένεται θεαματική αμερικανική παρέμβαση στα ελληνοτουρκικά. Έχει όμως σημασία πώς θα συνδέσει η Ουάσιγκτον την Ελλάδα με τις ενεργειακές διαδρομές, τις περιφερειακές συνεργασίες και την ασφάλεια της περιοχής.

Η περιοδεία του Ρούμπιο δεν περιλαμβάνει στάση στην Άγκυρα. Αυτό δεν σημαίνει αλλαγή αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Τουρκία, αλλά σπάει την παλαιότερη σχεδόν αυτόματη λογική μιας παράλληλης στάσης στην τουρκική πρωτεύουσα.

Το ραντεβού στο Μαξίμου

Το απόγευμα ο Ρούμπιο θα συναντηθεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, μετά την επιστροφή του πρωθυπουργού από την Κροατία, ενώ θα ακολουθήσει δείπνο προς τιμήν του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών. Στη συζήτηση θα μπουν, πέρα από τα διμερή, η Μέση Ανατολή, η Ουκρανία και η Ανατολική Μεσόγειος.

Μέχρι τότε ο Στρατηγικός Διάλογος θα έχει φέρει και τρεις συγκεκριμένες υπογραφές: τη συνεργασία με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα, την ανανέωση του μνημονίου για την προστασία αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού και το μνημόνιο για την αμοιβαία αναγνώριση πιστοποιητικών ικανότητας ναυτικών.