Έως δύο χρόνια για να ξαναγεμίσουν τα αποθέματα καυσίμων – Τι σημαίνει για βενζίνη και diesel στην Ελλάδα

Η προειδοποίηση του επικεφαλής της Saudi Aramco αλλάζει την εικόνα για την ενεργειακή κρίση: περίπου 3 δισ. βαρέλια προσφοράς έχουν χαθεί, πάνω από 1 δισ. βαρέλια έχουν ήδη αντληθεί από τα αποθέματα και η πλήρης αναπλήρωσή τους μπορεί να απαιτήσει έως δύο χρόνια.

Η διεθνής αγορά πετρελαίου μπορεί να βλέπει σήμερα το Brent να υποχωρεί εκ νέου κάτω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων, όμως πίσω από την ημερήσια διακύμανση των τιμών υπάρχει ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα: τα παγκόσμια αποθέματα αργού και έτοιμων καυσίμων έχουν μειωθεί δραματικά και δεν μπορούν να αποκατασταθούν γρήγορα.

Ο πρόεδρος και CEO της Saudi Aramco, Amin Nasser, προειδοποίησε ότι ακόμη και μετά την πλήρη αποκατάσταση των ροών μέσω των κρίσιμων θαλάσσιων οδών, η αναπλήρωση των αποθεμάτων, ταυτόχρονα με την κάλυψη της παγκόσμιας ζήτησης, θα μπορούσε να χρειαστεί έως και δύο χρόνια.

Η δήλωση έγινε στις 5 Οκτωβρίου στο Energy Intelligence Forum του Λονδίνου και δημοσιοποιήθηκε εκ νέου σήμερα, 6 Οκτωβρίου, από το επίσημο σαουδαραβικό πρακτορείο ειδήσεων.

Τα μεγέθη που παρουσίασε ο επικεφαλής της μεγαλύτερης πετρελαϊκής εταιρείας του κόσμου είναι εντυπωσιακά. Σύμφωνα με την Aramco, πριν από την κρίση υπήρχαν συνολικά σχεδόν 10 δισ. βαρέλια παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου. Από την έναρξή της έχει χαθεί μικτή προσφορά σχεδόν 3 δισ. βαρελιών, ενώ περισσότερα από 1 δισ. βαρέλια έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί από τα αποθέματα για να περιοριστεί η έλλειψη στην αγορά.

Η Aramco εκτιμά ότι σήμερα απομένουν λιγότερα από 6 δισ. βαρέλια εμπορικών αποθεμάτων και ότι μεγάλο μέρος τους δεν είναι πρακτικά διαθέσιμο για άμεση χρήση.

Το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο στα έτοιμα καύσιμα. Ο CEO της Kuwait Petroleum Corporation υπολόγισε ότι από την παγκόσμια αγορά λείπει παραγωγή περίπου 6 εκατ. βαρελιών ημερησίως σε διυλισμένα προϊόντα, όπως diesel, βενζίνη και καύσιμα αεροσκαφών, καθώς δεν υπάρχει επαρκής διαθέσιμη διυλιστική δυναμικότητα εκτός Μέσης Ανατολής για να καλύψει το κενό.

Αυτό εξηγεί και ένα φαινομενικό παράδοξο: ακόμη και όταν το αργό υποχωρεί, οι τιμές της βενζίνης και κυρίως του diesel δεν ακολουθούν υποχρεωτικά με την ίδια ταχύτητα.

Σήμερα, Τρίτη 6 Οκτωβρίου, το Brent κινήθηκε περίπου στα 98,6 δολάρια το βαρέλι, έχοντας κλείσει τη Δευτέρα στα 100,32 δολάρια. Η αποκλιμάκωση ήρθε καθώς αυξήθηκαν ξανά οι εξαγωγές αργού από τη Μέση Ανατολή και ανακοινώθηκε η νέα παρέμβαση των G7.

Ωστόσο, τα στοιχεία των θαλάσσιων μεταφορών δείχνουν ότι ενώ οι εξαγωγές αργού και condensate από τον Κόλπο έχουν ανακάμψει σε περίπου 91% των προ κρίσης επιπέδων, οι εξαγωγές διυλισμένων καυσίμων παραμένουν πολύ χαμηλότερα, κοντά στο 60%. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ευρωπαϊκή αγορά diesel.

Η G7 ανοίγει ξανά τα έκτακτα αποθέματα

Η σοβαρότητα της κατάστασης φαίνεται και από την απόφαση των κρατών της G7 να προχωρήσουν σε νέα συντονισμένη αποδέσμευση 100 εκατ. βαρελιών diesel και αργού πετρελαίου από έκτακτα αποθέματα, μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.

Η διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει και προβλέπεται να εξελιχθεί σε διάστημα τεσσάρων μηνών, με σημαντικές ποσότητες diesel να απελευθερώνονται μέσα στις πρώτες 20 ημέρες.

Πρόκειται ουσιαστικά για ένα ακόμη «μαξιλάρι» ώστε να μην υπάρξουν ελλείψεις και ακόμη μεγαλύτερη έκρηξη των τιμών μέσα στον χειμώνα. Δεν αποτελεί, όμως, μόνιμη λύση. Ήδη από τον Μάρτιο είχε συμφωνηθεί η μεγαλύτερη έκτακτη αποδέσμευση στην ιστορία, ύψους 400 εκατ. βαρελιών, από την οποία περίπου τα δύο τρίτα έχουν χρησιμοποιηθεί.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της προειδοποίησης της Aramco: κάθε βαρέλι που βγαίνει σήμερα από ένα στρατηγικό ή εμπορικό απόθεμα θα πρέπει κάποια στιγμή να επιστρέψει σε αυτό, την ώρα που η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να χρειάζεται τεράστιες ποσότητες πετρελαίου καθημερινά.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα

Στην ελληνική αγορά οι τιμές βρίσκονται ήδη σε πολύ υψηλό επίπεδο. Σύμφωνα με το τελευταίο διαθέσιμο πανελλαδικό δελτίο του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων, με στοιχεία της 4ης Οκτωβρίου, η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης 95 οκτανίων ήταν 2,205 ευρώ/λίτρο, ενώ το diesel κίνησης βρισκόταν στα 2,178 ευρώ/λίτρο.

Αυτό σημαίνει ότι σήμερα ένα θεωρητικό γέμισμα 50 λίτρων κοστίζει περίπου 110,25 ευρώ στην αμόλυβδη και 108,90 ευρώ στο diesel.

Μια αύξηση μόλις 5 λεπτών ανά λίτρο θα πρόσθετε 2,50 ευρώ σε κάθε γέμισμα 50 λίτρων: η αμόλυβδη θα έφθανε στα 2,255 ευρώ και το 50άρι ρεζερβουάρ στα 112,75 ευρώ, ενώ στο diesel το αντίστοιχο κόστος θα ανέβαινε στα 111,40 ευρώ.

Με αύξηση 10 λεπτών, το επιπλέον κόστος γίνεται 5 ευρώ ανά γέμισμα. Η αμόλυβδη θα έφθανε θεωρητικά στα 2,305 ευρώ/λίτρο και τα 50 λίτρα στα 115,25 ευρώ, ενώ το diesel στα 2,278 ευρώ/λίτρο και τα 50 λίτρα στα 113,90 ευρώ.

Πρόκειται για αριθμητικά σενάρια και όχι για πρόβλεψη των επόμενων τιμών. Η λιανική τιμή δεν ακολουθεί μηχανικά το Brent, καθώς παρεμβάλλονται οι διεθνείς τιμές των έτοιμων προϊόντων, το κόστος διύλισης και μεταφοράς, η ισοτιμία ευρώ/δολαρίου, τα περιθώρια της αγοράς και η φορολογία.

Στην Ελλάδα ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης είναι σήμερα 0,70 ευρώ ανά λίτρο στην αμόλυβδη και 0,41 ευρώ στο diesel, ενώ στη συνέχεια επιβάλλεται και ΦΠΑ. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους οι διακυμάνσεις του αργού δεν μεταφέρονται ποτέ με απόλυτα αναλογικό τρόπο στην αντλία.

Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος κρίσιμος παράγοντας τις επόμενες ημέρες: τα έκτακτα μέτρα στήριξης στην Ελλάδα λήγουν στα μέσα Οκτωβρίου και θα πρέπει να επαναξιολογηθούν.

Η κρατική επιδότηση στο diesel έχει αυξηθεί από την 1η έως τη 15η Οκτωβρίου στα 15 λεπτά ανά λίτρο, ενώ μαζί με την έκπτωση περίπου 5 λεπτών από τα διυλιστήρια η συνολική ελάφρυνση φθάνει τα 20 λεπτά ανά λίτρο. Η κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει ότι μέχρι τις 14 Οκτωβρίου θα υπάρξουν νέες αποφάσεις για τα καύσιμα κίνησης.

Παράλληλα, η HELLENiQ ENERGY έχει παρατείνει έως και τις 14 Οκτωβρίου τις δικές της εκπτώσεις προς τις εταιρείες εμπορίας, τόσο για την αμόλυβδη 95 όσο και για το diesel.

Αυτό σημαίνει ότι η 14η και η 15η Οκτωβρίου γίνονται πλέον κρίσιμες ημερομηνίες για τον Έλληνα οδηγό. Εάν η διεθνής αγορά παραμείνει πιεσμένη, η κυβέρνηση και τα διυλιστήρια θα πρέπει να αποφασίσουν εάν θα συνεχίσουν την παρέμβαση ή αν μέρος της σημερινής στήριξης θα αποσυρθεί.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, στο diesel τα σημερινά μέτρα αντιστοιχούν συνολικά σε περίπου 20 λεπτά ανά λίτρο. Σε ένα ρεζερβουάρ 50 λίτρων αυτό ισοδυναμεί με 10 ευρώ. Αυτό δεν σημαίνει ότι η τιμή θα αυξηθεί αυτόματα κατά 20 λεπτά εάν αλλάξουν τα μέτρα, αλλά δείχνει πόσο σημαντικό είναι πλέον το «μαξιλάρι» που συγκρατεί τη λιανική τιμή.

Η νέα προειδοποίηση της Saudi Aramco, επομένως, δεν αφορά μόνο την τιμή του βαρελιού στις διεθνείς οθόνες. Αφορά το πόσο μικρό έχει γίνει το περιθώριο ασφαλείας της παγκόσμιας αγοράς.

Και για την Ελλάδα, όπου βενζίνη και diesel βρίσκονται ήδη πάνω από τα δύο ευρώ το λίτρο, ακόμη και μια μικρή νέα διεθνής αναταραχή μπορεί να μεταφραστεί σε αισθητή επιβάρυνση στην καθημερινή μετακίνηση και στο κόστος μεταφοράς προϊόντων.