Τελικά, τους ψεκάζουν τους... ψεκασμένους; Γιατί τα αεροπλάνα αφήνουν λευκές ουρές στον ουρανό

Σίγουρα έχετε αναρωτηθεί, κοιτάζοντας τον ουρανό, γιατί τα αεροπλάνα αφήνουν πίσω τους μακριές, λευκές ουρές; Αν και πολλοί τις μπερδεύουν με καπνό ή χημικές εκπομπές (οι ψέκες νομίζουν ότι τους ψεκάζουν), στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα φυσικό φαινόμενο που προκαλείται από την αλληλεπίδραση των κινητήρων με τον εξαιρετικά παγωμένο αέρα σε μεγάλα ύψη.

Αυτές οι λευκές γραμμές ονομάζονται ίχνη συμπύκνωσης (contrails, που λέμε και στο χωριό μου) και αποτελούνται ουσιαστικά από σχηματισμούς μικροσκοπικών κρυστάλλων πάγου.

Πώς δημιουργούνται τα ίχνη συμπύκνωσης;

Τα εμπορικά αεροσκάφη πετούν συνήθως σε υψόμετρα 8.000 μέτρων ή και υψηλότερα, όπου η θερμοκρασία του αέρα κυμαίνεται συχνά μεταξύ -50°C και -70°C. Την ίδια στιγμή, οι κινητήρες των αεροπλάνων λειτουργούν σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες και απελευθερώνουν θερμά καυσαέρια που περιέχουν υδρατμούς.

Όταν αυτοί οι θερμοί και υγροί ατμοί έρθουν σε επαφή με τον παγωμένο αέρα της ατμόσφαιρας, ψύχονται και συμπυκνώνονται ακαριαία. Σε τόσο χαμηλές θερμοκρασίες, οι υδρατμοί παγώνουν μετατρεπόμενοι σε εκατομμύρια μικροσκοπικούς κρυστάλλους, οι οποίοι δημιουργούν τη γνωστή λευκή γραμμή που φαίνεται να ακολουθεί το αεροσκάφος.

Γιατί ορισμένα εξαφανίζονται αμέσως ενώ άλλα παραμένουν;

Η διάρκεια που παραμένουν ορατά αυτά τα ίχνη εξαρτάται από την υγρασία και τη θερμοκρασία της ατμόσφαιρας. Όταν ο αέρας στο υψόμετρο πτήσης είναι σχετικά ξηρός, οι κρύσταλλοι πάγου εξατμίζονται γρήγορα, με αποτέλεσμα η λευκή ουρά να εξαφανίζεται λίγα δευτερόλεπτα ή λεπτά μετά τη δημιουργία της. Αντίθετα, όταν τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας περιέχουν υψηλά επίπεδα υγρασίας, οι κρύσταλλοι διατηρούνται και διασπείρονται, κάνοντας το ίχνος ορατό ακόμα και για ώρες.

Η επίδραση στο κλίμα και το ύψος πτήσης

Τα επιμένοντα ίχνη συμπύκνωσης έχουν αποτελέσει αντικείμενο μελέτης και για τις πιθανές επιπτώσεις τους στο κλίμα. Καθώς διευρύνονται, μπορούν να σχηματίσουν λεπτά σύννεφα παρόμοια με τους θύσανους (Στη μετεωρολογία, οι θύσανοι είναι τα ανώτερα λευκά νέφη που σχηματίζονται σε πολύ μεγάλο υψόμετρο 8.000 - 12.000 μέτρα). Αυτά τα σύννεφα μπορούν να συγκρατήσουν θερμότητα στην ατμόσφαιρα της Γης, προκαλώντας μια μικρή αύξηση της θερμοκρασίας.

Το υψόμετρο παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο. Στα υψηλότερα στρώματα ο αέρας είναι πολύ πιο ψυχρός, ευνοώντας τον σχηματισμό των ιχνών, ενώ σε χαμηλότερα υψόμετρα, όπου οι θερμοκρασίες είναι υψηλότερες, οι υδρατμοί σπάνια παγώνουν.

Έτσι, την επόμενη φορά που θα δείτε μια λευκή γραμμή πίσω από ένα αεροπλάνο, θυμηθείτε ψέκες... ΔΕΝ ΜΑΣ ΨΕΚΑΖΟΥΝ!