«Χρυσάφι» πληρώνουν οι εφοπλιστές τους ναυτικούς που μπαίνουν στη «φωτιά» του πολέμου – Πού έχει εκτοξευτεί το μισθολόγιο από απλούς ναυτικούς έως καπετάνιους

Πρόκειται για θαλάσσια περάσματα που βρίσκονται υπό συνεχή απειλή λόγω των επιθέσεων των ανταρτών Χούθι της Υεμένης, του ιρανικού και ουκρανικού στρατού, με πυραύλους και μη επανδρωμένα συστήματα (μεταξύ άλλων μεθόδων) και έχουν προκαλέσει από κατασχέσεις, σοβαρές ζημιές έως και βύθιση πλοίων.

Υπό αυτές τις συνθήκες ο κίνδυνος έχει χτυπήσει «κόκκινο» σε ότι αφορά την ασφάλεια των πληρωμάτων με αποτέλεσμα οι αμοιβές των καπετάνιων αλλά και όλων των υπόλοιπων ειδικοτήτων, να «ζαλίζουν» φτάνοντας και στις 100.000 δολάρια το μήνα. Υπάρχουν μάλιστα περιπτώσεις που κάθε διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ έχει διακριτή χρέωση, υπό την μορφή μπόνους που μπορεί να φτάσει ακόμα και τα 50.000 δολάρια.

Έτσι λοιπόν παράλληλα με τους ναύλους που έχουν εκτιναχθεί εδώ και αρκετό καιρό αγγίζοντας ακόμα και το 1,5 εκατ. δολάρια την ημέρα, αλλά και τις τιμές πώλησης των πλοίων, οι οποίες επωφελούνται από την κρίση στη Μέση Ανατολή και τη Μαύρη Θάλασσα, αντίστοιχη πορεία έχουν και οι αμοιβές των ναυτικών όλων των βαθμίδων.

Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα των Financial Times εκτός από τους Καπετάνιους, έχουν δει τις αμοιβές τους να «εκτοξεύονται» ακόμα και οι απλοί ναυτικοί, των οποίων οι βασικοί μισθοί από τα 1.500 δολάρια τον μήνα, μπορούν να διπλασιαστούν όσο βρίσκονται στη νότια Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Ομάν.

Η αμοιβή αυξάνεται ακόμη περισσότερο για τη διέλευση των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με τους FT, οι απλοί ναυτικοί μπορούν να λαμβάνουν τουλάχιστον τέσσερις έως έξι φορές τον κανονικό μισθό τους.

Δεδομένου ότι μεγάλο μέρος αυτών των ταξιδιών πραγματοποιείται από δεξαμενόπλοια που εκτελούν επαναλαμβανόμενα δρομολόγια τύπου «shuttle» μέσω των Στενών, τα πληρώματα μπορούν να εισπράττουν τις αυξημένες αποδοχές επί μήνες. Το τίμημα, ωστόσο, είναι ότι βρίσκονται διαρκώς αντιμέτωπα με τον κίνδυνο επιθέσεων με πυραύλους και drones.

Μία από τις πηγές των FT ανέφερε χαρακτηριστικά ότι οι ναυτικοί που εξακολουθούν να πραγματοποιούν αυτά τα ταξίδια αντιμετωπίζονται πλέον σχεδόν σαν «μισθοφόροι», ένδειξη του πόσο επικίνδυνη έχει γίνει η ναυσιπλοΐα στην περιοχή.

Τουλάχιστον 14 επιθέσεις από τις 20 Σεπτεμβρίου

Τα πλοία που εξακολουθούν να περνούν από τα Στενά βρίσκονται αντιμέτωπα με μία από τις εντονότερες περιόδους επιθέσεων από τότε που τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν πυροδότησαν τον πόλεμο τον Φεβρουάριο.

Σύμφωνα με τη ναυτιλιακή εταιρεία ασφαλείας Vanguard, την οποία επικαλούνται οι Financial Times, τουλάχιστον 14 επιθέσεις έχουν καταγραφεί από τις 20 Σεπτεμβρίου, με τέσσερα πλοία να έχουν πληγεί μόνο από το περασμένο Σάββατο.

Μεταξύ αυτών και ελληνόκτητα πλοία καθώς πριν λίγες μέρες ημέρες δέχθηκαν επίθεση πλοία των εφοπλιστών Ανδρέα Χατζηγιάννη (Rio της Hellenic Tankers) Γιώργου Προκοπίου (Lipsi της Dynacom Tankers) και Μαρίας Αγγελικούση (Maran Gas Mystras).

Παρά τον κίνδυνο, τα οικονομικά κίνητρα για τη συνέχιση των εξαγωγών είναι τεράστια. Οι υψηλές τιμές που εξασφαλίζει το αργό πετρέλαιο το οποίο καταφέρνει να βγει από τα Στενά, αλλά και το κόστος που θα συνεπαγόταν για τους παραγωγούς του Κόλπου η αδυναμία εξαγωγής, έχουν οδηγήσει τις χώρες της περιοχής να πληρώνουν πρωτοφανή ποσά για τη μεταφορά.

Οι ναύλοι για φορτία που μεταφέρονται μέσω του Ορμούζ έφθασαν αυτή την εβδομάδα στο ιστορικό επίπεδο των 1,3 εκατ. δολαρίων ημερησίως, έναντι μόλις 20.000 έως 50.000 δολαρίων την ημέρα πέρυσι.

Η είσοδος στον Περσικό Κόλπο, η φόρτωση και η έξοδος του πλοίου από την περιοχή απαιτούν συνήθως περίπου τέσσερις ημέρες. Ελάχιστα πλοία είναι πλέον διατεθειμένα να αναλάβουν το συγκεκριμένο ταξίδι με το γεγονός αυτό να δικαιολογεί την εκτόξευση των ναύλων αφού η ζήτηση είναι πολλαπλάσια της προσφοράς.

Έτσι έχει δημιουργηθεί στην πράξη ένα σύστημα «shuttle», με έναν περιορισμένο αριθμό δεξαμενόπλοιων να μεταφέρει πετρέλαιο μέσα και έξω από τον Κόλπο και στη συνέχεια να το παραδίδει σε άλλα tankers που περιμένουν ανοικτά της Φουτζέιρα, στον Κόλπο του Ομάν, για να το μεταφέρουν στον τελικό προορισμό του.

Ένα τυπικό VLCC μπορεί να μεταφέρει περίπου 2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και να διαθέτει πλήρωμα έως 35 ναυτικών, με επικεφαλής τον πλοίαρχο.

Μισθοί ή πίεση προς τα πληρώματα

Η εκτόξευση των αμοιβών, πάντως, δεν σημαίνει ότι όλοι οι ναυτικοί επιλέγουν ελεύθερα να αναλάβουν τον κίνδυνο.

Ο Manoj Yadav, γενικός γραμματέας της Forward Seamen’s Union of India, δήλωσε στους FT ότι οι πλοιοκτήτες είτε προσφέρουν πολύ μεγάλα πακέτα αποδοχών είτε, σε ορισμένες περιπτώσεις, ασκούν πίεση σε μέλη πληρωμάτων που δεν επιθυμούν να ταξιδέψουν μέσω των Στενών.

Σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ναυτικοί προειδοποιούνται ότι, εάν αρνηθούν, θα αντικατασταθούν, ενώ το κόστος επαναπατρισμού τους μπορεί να αφαιρεθεί από τους μισθούς τους.

Τα στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του κινδύνου. Από τις 28 Φεβρουαρίου έχουν πληγεί τουλάχιστον 93 πλοία και έχουν σκοτωθεί 24 ναυτικοί, σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO).

Ο Scott Bergeron, εκτελεστικός διευθυντής της Oldendorff Carriers, μιλώντας σε ναυτιλιακό συνέδριο στη Βρετανία, υπογράμμισε ότι η πραγματικότητα είναι πλέον πως τόσο τα πλοία όσο και οι ναυτικοί αποτελούν στόχους. Όπως ανέφερε, πρόκειται για μια νέα πραγματικότητα που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη ζωή των ανθρώπων από τους οποίους εξαρτάται το παγκόσμιο εμπόριο.

Νυχτερινές διελεύσεις με κλειστό GPS

Προκειμένου να περάσουν με ασφάλεια από το επικίνδυνο πέρασμα οι ναυτικοί σκέφτονται διάφορες «πατέντες» για να μη γίνουν αντιληπτοί από τα ιρανικά στρατεύματα. Τα περισσότερα πλοία περνούν πλέον από το Ορμούζ τη νύχτα και με απενεργοποιημένο τον εξοπλισμό μετάδοσης της θέσης τους μέσω GPS.

Το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό έχει αναπτύξει μέσα αεράμυνας για την προστασία των πλοίων που κινούνται μέσα από τα Στενά, χρησιμοποιώντας διαδρομή κοντά στις ακτές του Ομάν.

Η Windward εκτιμά ότι στις 4 Οκτωβρίου μόλις 13 πλοία διέσχισαν τα Στενά, έναντι 24 την αντίστοιχη ημέρα της προηγούμενης εβδομάδας, καθώς η νέα έξαρση των επιθέσεων περιόρισε ακόμη περισσότερο την κίνηση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακών αναλύσεων, περίπου το 2% των πλοίων που πέρασαν από το Ορμούζ κατά το τρίτο τρίμηνο δέχθηκαν επίθεση.

Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, περίπου 135 πλοία διέσχιζαν καθημερινά τα Στενά, μεταφέροντας συνολικά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Η νέα αύξηση των επιθέσεων σημειώθηκε μάλιστα την ώρα που οι συνολικές ροές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο είχαν επιστρέψει κοντά στα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.

Οι ροές μέσω των ίδιων των Στενών του Ορμούζ, ωστόσο, παραμένουν περίπου κατά ένα τρίτο χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα. Μέρος των ποσοτήτων που προηγουμένως μεταφερόταν διά θαλάσσης έχει πλέον διοχετευθεί σε εναλλακτικές οδούς, μεταξύ άλλων μέσω αγωγών.

Έως 20 εκατ. δολάρια μόνο για την ασφάλιση

Το κόστος των πληρωμάτων αποτελεί μόνο ένα μέρος του λογαριασμού που καλούνται πλέον να πληρώσουν οι πλοιοκτήτες καθώς τα ασφάλιστρα για τα πλοία έχουν και αυτά εκτοξευθεί.

Σύμφωνα με ασφαλιστικούς μεσίτες που επικαλούνται οι Financial Times, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για τα δεξαμενόπλοια που δραστηριοποιούνται στην περιοχή έχουν φθάσει στο 6%-10% της αξίας του κύτους του πλοίου. Αξίζει να σημειωθεί πως πριν από τον πόλεμο ήταν σε πολύ χαμηλότερο επίπεδα αφού αυτά -πάλι σύμφωνα με δημοσιεύματα των FT- ανέρχονται μόλις στο 0,25% της αξίας του κύτους.

Αυτό σημαίνει ότι ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο μπορεί να χρειαστεί να καταβάλει έως και 20 εκατ. δολάρια μόνο για την κάλυψη πολεμικού κινδύνου ενός ταξιδιού προς τον Περσικό Κόλπο.

Επιπλέον, αυξάνεται και το κόστος των καυσίμων. Σύμφωνα με την Argus, οι τιμές των ναυτιλιακών καυσίμων έφθασαν την περασμένη εβδομάδα σε νέα υψηλά, ακολουθώντας τις ανησυχίες της αγοράς για τη μελλοντική προσφορά.

Στη Φουτζέιρα, το πλησιέστερο μεγάλο κέντρο ανεφοδιασμού στην περιοχή, το fuel oil που χρησιμοποιούν συνήθως τα VLCCs κόστιζε τη Δευτέρα 686 δολάρια ανά τόνο, αυξημένο κατά 67% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Έτσι, ο συνδυασμός των ναύλων, των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου, των ακριβότερων καυσίμων και των έκτακτων αμοιβών των πληρωμάτων έχει εκτοξεύσει το κόστος κάθε ταξιδιού μέσω των Στενών.

«Αν αρνηθούν, μπορεί να χάσουν τη δουλειά τους. Αν δεχθούν, τη ζωή τους»

Μεγάλο μέρος των πληρωμάτων της παγκόσμιας εμπορικής ναυτιλίας προέρχεται από χώρες όπως οι Φιλιππίνες, η Ινδία και η Ινδονησία, καθώς και από τη Ρωσία, την Ουκρανία και την ανατολική Ευρώπη. Πολλοί προέρχονται από οικονομικά ασθενέστερες κοινότητες και επιλέγουν το απαιτητικό επάγγελμα του ναυτικού επειδή οι αποδοχές είναι σημαντικά υψηλότερες από εκείνες που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν στις χώρες τους.

Η κρίση του Ορμούζ μετατρέπει πλέον αυτή την οικονομική επιλογή σε ένα πολύ πιο δύσκολο δίλημμα.

Όπως το έθεσε ο Manoj Yadav στους Financial Times, οι ναυτικοί βρίσκονται χαμένοι όποια απόφαση κι αν πάρουν: εάν αρνηθούν να ταξιδέψουν, κινδυνεύουν να χάσουν τη δουλειά τους· εάν δεχθούν, θέτουν σε κίνδυνο ακόμη και τη ζωή τους.

Μεταξύ των εταιρειών που εξακολουθούν να στέλνουν πλοία μέσω των Στενών, σύμφωνα με τους FT, περιλαμβάνονται η νοτιοκορεατική Sinokor και η ελληνική Dynacom, καθώς και κρατικοί όμιλοι της Μέσης Ανατολής, όπως η Adnoc του Αμπού Ντάμπι, η οποία διαθέτει δικό της ναυτιλιακό βραχίονα, και η Kuwait Oil Tanker Company.