Η Φινλανδία ετοιμάζεται για τον Γ' Παγκόσμιο Πόλεμο - Άσκηση εκκένωσης χιλιάδων πολιτών

Σε ένα καταφύγιο πολιτικής προστασίας λαξευμένο μέσα σε βράχο, πίσω από πόρτες σχεδιασμένες να αντέχουν σε πυρηνική ή βιολογική επίθεση, δύο Φινλανδοί στρατεύσιμοι, φορώντας στολές προστασίας από επικίνδυνες ουσίες και μάσκες αναπνοής, μετρούν τα επίπεδα ακτινοβολίας. Συμμετέχουν σε άσκηση για τη μετατροπή μιας σπηλιάς σε ασφαλές καταφύγιο για χιλιάδες ανθρώπους.

Στο εσωτερικό του καταφυγίου, σε έναν χώρο που υπό κανονικές συνθήκες λειτουργεί ως αθλητική αίθουσα, εκατοντάδες άνθρωποι κοιμούνται τη νύχτα σε πτυσσόμενα κρεβάτια.

Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων εθελοντές και φοιτητές, συμμετέχουν στη μεγαλύτερη άσκηση πολιτικής προστασίας που έχει πραγματοποιηθεί στην Ευρώπη από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Στο σενάριο της άσκησης, κρίσιμες υποδομές στην κεντρική φινλανδική πόλη Κουόπιο, όπως η ηλεκτροδότηση και η ύδρευση, έχουν διαταραχθεί από κυβερνοεπιθέσεις, ενώ υπάρχει απειλή πυραυλικών χτυπημάτων από τη γειτονική Ρωσία.

Ο Μούχονεν, ο οποίος διοργάνωσε την άσκηση στο Κουόπιο, είπε ότι αυτό οφείλεται εν μέρει και στο σύστημα υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας, το οποίο συνεχίστηκε στη Φινλανδία ακόμη και μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης.

Στόχος είναι οι τοπικές αρχές και οι απλοί πολίτες να εξασκηθούν στο τι θα πρέπει να κάνουν σε περίπτωση που η χώρα δεχθεί πραγματική επίθεση.

Ωστόσο, ενώ τα υπόγεια καταφύγια και οι εγκαταστάσεις προστασίας μπορούν να προσφέρουν κάποια ασφάλεια απέναντι σε πυραυλικές επιθέσεις, δεν μπορούν να προστατεύσουν από την εκστρατεία σαμποτάζ και αποσταθεροποίησης που, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους, πραγματοποιεί η Ρωσία σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Αυτή η εκστρατεία έχει περιλαμβάνει εμπρησμούς, επιθέσεις σε εγκαταστάσεις ύδρευσης και ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς, καθώς και αποστολή drones για επιχειρήσεις σαμποτάζ στον εναέριο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τα σύνορα της Φινλανδίας με τη Ρωσία εκτείνονται σε μήκος άνω των 830 μιλίων, από τη Βαλτική Θάλασσα μέχρι τον Αρκτικό Κύκλο. Το 2024, μαζί με τη Σουηδία, η Φινλανδία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ, μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία. Μέχρι τότε, οι Φινλανδοί ήταν προετοιμασμένοι να υπερασπιστούν τη χώρα τους σε μεγάλο βαθμό μόνοι τους.

Η άμυνα της Φινλανδίας, δήλωσε ο απόστρατος συνταγματάρχης του στρατού Άσκο Μούχονεν, δεν βασίζεται μόνο στις ένοπλες δυνάμεις, αλλά και στη «νοοτροπία» των απλών Φινλανδών, οι οποίοι είναι έτοιμοι να αναλάβουν την ευθύνη για την ασφάλεια της χώρας τους.

Δεν είναι όλοι ευχαριστημένοι που κάνουν στρατιωτική θητεία, όμως «είναι καθήκον μας να υπηρετούμε και να προστατεύουμε αυτή τη χώρα, όπως έκαναν οι άνθρωποι πριν από εμάς. Γι' αυτό έχουμε την ανεξαρτησία μας», δήλωσε ο 23χρονος στρατεύσιμος Τζίρι Πιετικάινεν, ο οποίος εκπαιδεύτηκε στο πώς να λειτουργεί το καταφύγιο του Κουόπιο κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Η Φινλανδία πρέπει επίσης να αντλήσει μαθήματα από την Ουκρανία, είπε ο Μούχονεν.

Ενώ το μεγαλύτερο καταφύγιο στο Κουόπιο μπορεί να φιλοξενήσει 7.000 ανθρώπους, στην Ουκρανία οι πολίτες έχουν μερικές φορές μόλις λίγα λεπτά για να τρέξουν σε έναν σταθμό του μετρό ή σε ένα υπόγειο πάρκινγκ. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι χρειάζονται ένα καταφύγιο στο οποίο μπορούν να φτάσουν εύκολα και το οποίο προσφέρει κάποιο επίπεδο προστασίας — όχι απαραίτητα ένα καταφύγιο ικανό να αντέξει μια πυρηνική επίθεση, εξήγησε.

Ο 20χρονος Ντμίτρο Ουντίλα, Ουκρανός φοιτητής στο πανεπιστήμιο του Κουόπιο, βρισκόταν στο σπίτι του στην Οδησσό όταν ρωσικοί πύραυλοι έπληξαν την πόλη του στις 24 Φεβρουαρίου 2022, την πρώτη ημέρα του πολέμου. Κατέφυγε στην είσοδο της πολυκατοικίας του, επειδή δεν είχε άλλο ασφαλές μέρος για να πάει, είπε.

«Η εκπαίδευση για μια τέτοια κατάσταση θα είχε σίγουρα βοηθήσει στην Ουκρανία», είπε, «γιατί κανείς δεν γνώριζε ότι θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο».

Η μεγαλύτερη απειλή για τις ενεργειακές υποδομές στην περιοχή του Κουόπιο είναι οι έντονες χιονοπτώσεις, οι καταιγίδες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, δήλωσε ο Γιούχα Ράσανεν, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ηλεκτρισμού Savon Voima.

Όμως, από την εισβολή στην Ουκρανία και μετά, καθώς και μετά την απόφαση της εταιρείας να σταματήσει να αγοράζει ρωσικό βιοκαύσιμο, ο αριθμός των κυβερνοεπιθέσεων στο δίκτυο έχει αυξηθεί σημαντικά, είπε ο Ράσανεν.

Πέρυσι, μηχανικοί εντόπισαν επίσης τουλάχιστον 10 αυτοκόλλητα τοποθετημένα σε ιδιαίτερα ευάλωτα σημεία των ενεργειακών υποδομών του δικτύου. Άλλες ενεργειακές εταιρείες στη Φινλανδία έχουν εντοπίσει αντίστοιχα αυτοκόλλητα και δεν γνωρίζουν από πού προέρχονται, ανέφερε.

«Αν σημειωνόταν έκρηξη σε εκείνο το σημείο, θα μπορούσε να καταστρέψει ένα ολόκληρο φράγμα», είπε ο Ράσανεν.

Drones έχουν επίσης εντοπιστεί πάνω από γραμμές ηλεκτρικού ρεύματος, χωρίς όμως να έχει εξακριβωθεί ποιοι βρίσκονται πίσω από τις πτήσεις, πρόσθεσε.

Η Φινλανδική Υπηρεσία Ασφάλειας και Πληροφοριών δήλωσε ότι διερεύνησε «ένα ευρύ φάσμα περιστατικών» και δεν εντόπισε κάτι ανησυχητικό.

Από το 2022, οι άνθρωποι είναι περισσότερο επιφυλακτικοί λόγω της κατάστασης ασφαλείας και, ως εκ τούτου, έχουν αναφέρει περιστατικά όπως ανακλαστικά αυτοκόλλητα που σχετίζονται με εργασίες τοπογραφίας, ανέφερε η υπηρεσία σε ανακοίνωσή της. Οι αναφορές για drones, πρόσθεσε, «έχουν σε μεγάλο βαθμό εξηγηθεί ως περιστατικά της καθημερινότητας».

«Μικρά πράγματα συμβαίνουν συνεχώς», είπε η 32χρονη Βούκο Λαχτίνεν, η οποία επισκεπτόταν μια σάουνα στο Κουόπιο, αναφερόμενη μεταξύ άλλων στις ρωσικές παρεμβολές στα σήματα GPS.

Για τον λόγο αυτό, «η καλύτερη άμυνα της Φινλανδίας είναι να καταστήσει τη χώρα μη συμφέρουσα για επίθεση», είπε.

Αυτό βασίζεται στις ένοπλες δυνάμεις και τις δυνάμεις άμυνας της χώρας, αλλά και στους Φινλανδούς που αισθάνονται ότι «έχουμε κάτι για το οποίο αξίζει να πολεμήσουμε», πρόσθεσε.

Στη Φινλανδία, είπε, υπάρχει ένα «γενικό αίσθημα ευθύνης», το οποίο έχει αναπτυχθεί μέσα από τις τοπικές κοινότητες, αλλά ακόμη και μέσα από πρωτοβουλίες όπως η ανακύκλωση.

«Σε ένα πολύ απλό, καθημερινό επίπεδο, όταν κάνεις πράγματα που έχουν σημασία, τότε αυτό μπορεί να προκαλέσει ένα φαινόμενο πεταλούδας», είπε η Λαχτίνεν.

Στους πολέμους της με τη Σοβιετική Ένωση, η Φινλανδία έχασε περίπου το 11% των εδαφών της, ενώ περισσότεροι από 400.000 άνθρωποι, περίπου το 12% του πληθυσμού της, εγκατέλειψαν τα σπίτια τους από μια περιοχή που σήμερα βρίσκεται στη δυτική Ρωσία.

Στο μουσείο βετεράνων του Κουόπιο, ο 95χρονος Ρίστο Μόνκκονεν έδειξε στο Associated Press ένα κομμάτι χαρτί στο οποίο είχε σημειώσει τις ημερομηνίες κατά τις οποίες βομβαρδίστηκε η πόλη και τα ονόματα όσων σκοτώθηκαν.

Δεν είναι δυνατό να υπάρχει προστασία απέναντι σε όλες τις απειλές, δήλωσε ο Ράσανεν. Γι' αυτό είναι σημαντικό οι άνθρωποι να είναι προετοιμασμένοι να φροντίσουν μόνοι τους τον εαυτό τους, χωρίς βοήθεια, για τουλάχιστον 72 ώρες — σε περίπτωση που διακοπεί η ηλεκτροδότηση ή το νερό καταστεί ακατάλληλο για πόση.