8 προειδοποιητικά σημάδια πως ένα παιδί δέχεται bullying στο σχολείο – Όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

Κάθε νέα σχολική χρονιά φέρνει την επανασύνδεση με φίλους, αλλά και νέες παρέες και καινούργιες εμπειρίες. Για ορισμένα παιδιά, όμως, σηματοδοτεί και την έναρξη μιας μάχης για την οποία δεν μιλούν ποτέ ανοιχτά. Το bullying δεν εμφανίζεται πάντοτε με κάποιο σημάδι στο σώμα, μια αμυχή ή έναν μώλωπα.

Συχνότερα κρύβεται στις ήσυχες στιγμές: σε μια αλλαγή της διάθεσης, στην ξαφνική άρνηση του παιδιού να πάει στο σχολείο ή σε ένα κινητό τηλέφωνο που κλείνει αμέσως μόλις πλησιάσει ο γονιός. Η έγκαιρη αναγνώριση των ενδείξεων μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη για ένα παιδί που προσπαθεί να σηκώσει μόνο του αυτό το βάρος.

Ειδικοί ψυχικής υγείας, όπως αναφέρεται στο Rolling Out, επισημαίνουν ότι τα παιδιά σπάνια αποκαλύπτουν ευθέως πως υφίστανται bullying. Η ντροπή, ο φόβος των αντιποίνων ή απλώς η αδυναμία τους να περιγράψουν αυτό που συμβαίνει τα κάνουν συχνά να σιωπούν, ακόμη και όταν οι γονείς παρακολουθούν προσεκτικά τη συμπεριφορά τους.

Καμία από τις παρακάτω ενδείξεις δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι ένα παιδί δέχεται bullying. Όταν, όμως, εμφανίζονται αρκετές μαζί, σχηματίζουν ένα μοτίβο που σύμφωνα με τους ειδικούς αξίζει την προσοχή των γονιών.

Τα σημάδια του bullying δεν είναι πάντοτε σωματικά

1. Ξαφνική απροθυμία να πάει στο σχολείο

Ένα παιδί που παλαιότερα απολάμβανε τα σχολικά πρωινά, αλλά πλέον καθυστερεί επίτηδες, παραπονιέται για πόνους στην κοιλιά ή παρακαλεί να μείνει στο σπίτι, ενδέχεται να προσπαθεί να αποφύγει ένα συγκεκριμένο πρόσωπο ή μια δυσάρεστη κατάσταση. Αυτή η αλλαγή, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει κάποια άλλη σαφής αιτία, αποτελεί ένα από τα συχνότερα σημάδια που αναζητούν οι ειδικοί σε περιστατικά bullying.

2. Ανεξήγητες αλλαγές στις παρέες

Είναι φυσιολογικό τα παιδιά να δημιουργούν νέες φιλίες και να απομακρύνονται από παλιές. Ωστόσο, η ξαφνική και ολοκληρωτική αποχώρηση από μια παρέα, σε συνδυασμό με τη μυστικοπάθεια σχετικά με τους λόγους που την προκάλεσαν, μπορεί να αποτελεί ένδειξη κοινωνικού αποκλεισμού ή bullying μέσα στη συγκεκριμένη ομάδα.

3. Σκισμένα ρούχα ή αντικείμενα που εξαφανίζονται

Το bullying δεν αφήνει πάντοτε σημάδια στο σώμα. Χρήματα για το φαγητό που χάνονται, μια κατεστραμμένη σχολική τσάντα ή ρούχα που επιστρέφουν στο σπίτι σκισμένα χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή, ειδικά όταν το παιδί δίνει αόριστες ή διαφορετικές κάθε φορά εξηγήσεις.

4. Πτώση των σχολικών επιδόσεων χωρίς προφανή αιτία

Ένα παιδί που αντιμετωπίζει bullying μπορεί να είναι αφηρημένο, αγχωμένο ή πνευματικά εξαντλημένο εξαιτίας της συναισθηματικής πίεσης. Οι συνέπειες είναι πιθανό να φανούν στις σχολικές του επιδόσεις πολύ πριν καταφέρει να μιλήσει για όσα βιώνει. Μια απότομη πτώση στις σχολικές επιδόσεις, όταν συνοδεύεται και από άλλες ενδείξεις, δεν θα πρέπει να απορρίπτεται ως μια προσωρινή φάση.

5. Δυσκολίες στον ύπνο ή συχνοί εφιάλτες

Το άγχος που συνδέεται με το bullying εμφανίζεται συχνά τη νύχτα, όταν το παιδί δεν έχει πλέον κάτι που να αποσπά την προσοχή του από όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η δυσκολία να αποκοιμηθεί, οι εφιάλτες ή ακόμη και η επανεμφάνιση της νυχτερινής ενούρησης σε μικρότερα παιδιά μπορεί να συνδέονται με άγχος που δεν έχει αντιμετωπιστεί.

6. Αλλαγές στη χρήση του κινητού και των social media

Για πολλά παιδιά, η κακοποίηση στο διαδίκτυο τα ακολουθεί πλέον μέχρι το σπίτι μέσα από μια οθόνη. Ένα παιδί που ξαφνικά δείχνει ανήσυχο αφού κοιτάξει το κινητό του ή σταματά να χρησιμοποιεί μια εφαρμογή που προηγουμένως αγαπούσε, ενδέχεται να αντιμετωπίζει κάτι δυσάρεστο σε έναν ψηφιακό χώρο τον οποίο οι γονείς δεν μπορούν εύκολα να παρακολουθήσουν.

7. Σωματικές ενοχλήσεις χωρίς ιατρική αιτία

Οι πόνοι στην κοιλιά, οι πονοκέφαλοι και η κόπωση χωρίς κάποια σαφή ιατρική εξήγηση αποτελούν καλά τεκμηριωμένες αντιδράσεις του οργανισμού στο χρόνιο στρες. Το bullying συγκαταλέγεται στις συχνότερες αιτίες έντονου στρες κατά τη σχολική ηλικία.

8. Ξαφνική πτώση της αυτοεκτίμησης

Ένα παιδί που προηγουμένως μιλούσε με αυτοπεποίθηση για τον εαυτό του, αλλά ξαφνικά αρχίζει να αμφισβητεί την εμφάνιση, την ευφυΐα ή το πόσο αγαπητό είναι, μπορεί να έχει αρχίσει να εσωτερικεύει αρνητικά σχόλια που δέχεται από συνομηλίκους του. Αυτή η αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο μιλά για τον εαυτό του αποτελεί συχνά μία από τις σαφέστερες – και πιο θλιβερές –  ενδείξεις bullying.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

Ο εντοπισμός των προειδοποιητικών σημαδιών είναι μόνο το πρώτο βήμα. Οι ειδικοί συνιστούν στους γονείς να ξεκινούν ήρεμες συζητήσεις χωρίς πίεση και να αποφεύγουν τις άμεσες ανακρίσεις, καθώς τα παιδιά που δέχονται bullying συχνά κλείνονται περισσότερο στον εαυτό τους όταν αισθάνονται στριμωγμένα.

Οι απλές και επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις για το πώς περνά το παιδί, μαζί με τη διαβεβαίωση ότι μπορεί να μιλήσει χωρίς να κινδυνεύει με κάποια επίπτωση, συνήθως ανοίγουν περισσότερους δρόμους επικοινωνίας από μία και μοναδική, πολύ σοβαρή συζήτηση.

Τα σχολεία υποχρεούνται επίσης να εφαρμόζουν πολιτικές κατά του bullying. Η αναφορά ενός επαναλαμβανόμενου μοτίβου συμπεριφοράς, ακόμη και χωρίς αδιάσειστες αποδείξεις, δίνει στο προσωπικό του σχολείου τη δυνατότητα να αρχίσει να παρακολουθεί την κατάσταση.

Το bullying «μεγαλώνει» μέσα στη σιωπή. Όσο νωρίτερα αναγνωριστεί και κατονομαστεί, τόσο συντομότερα μπορεί ένα παιδί να αρχίσει να αισθάνεται ξανά ασφαλές, σπάζοντας τον εκφοβισμό.