Δύτες εξερευνούν τη «χαμένη» πόλη της Βρετανίας: 25 ευρήματα στον βυθό και το μυστήριο της εκκλησίας

Μια μεσαιωνική πόλη που χάθηκε κάτω από τα νερά της Βόρειας Θάλασσας εδώ και περίπου 700 χρόνια προσπαθούν να ανασυνθέσουν δύτες στη Βρετανία, καταγράφοντας τα ίχνη που έχουν απομείνει στον βυθό.

Πρόκειται για το Shipden, έναν οικισμό που βρισκόταν στις ακτές του Νόρφολκ, κοντά στο σημερινό Cromer, στην ανατολική Αγγλία. Οι δύτες έχουν φωτογραφίσει και χαρτογραφήσει 25 ανθρωπογενή χαρακτηριστικά στον βυθό, αναζητώντας στοιχεία που θα βοηθήσουν να αποκαλυφθεί πώς ήταν η μεσαιωνική πόλη και πώς χάθηκε στη θάλασσα. Η έρευνα πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Alfred Savin Project, με τη συμμετοχή εθελοντών δυτών του East Anglian Branch του British Sub Aqua Club. Τα σημεία που εξετάζονται βρίσκονται περίπου 400 μέτρα ή και περισσότερο από την ακτή του Cromer.

Μια πόλη με 117 κατοίκους και δύο εκκλησίες

Το Shipden δεν ήταν ένας μικρός, άγνωστος οικισμός. Καταγράφεται στο Domesday Book του 1086, όπου αναφέρονται 117 κάτοικοι, 36 χοίροι, λιβάδια, λιμάνι και δύο εκκλησίες. Η περιοχή άρχισε σταδιακά να επηρεάζεται από την αλλαγή της ακτογραμμής, τις καταιγίδες, τις πλημμύρες και τη διάβρωση. Μέχρι τον 14ο αιώνα, η θάλασσα είχε προχωρήσει σημαντικά προς τον οικισμό. Σύμφωνα με έρευνα του North Norfolk District Council, η εκκλησία του Αγίου Πέτρου είχε βρεθεί κάτω από το νερό περίπου μέχρι το 1400, ενώ τμήματα από κατασκευές από πυριτόλιθο παρέμεναν ορατά σε πολύ χαμηλές παλίρροιες.

Η πρόσφατη έρευνα έδωσε στους ερευνητές τη δυνατότητα να καταγράψουν 25 κατασκευές ή άλλα ανθρωπογενή χαρακτηριστικά. Μεταξύ αυτών υπάρχουν κατασκευές από επεξεργασμένο πυριτόλιθο, τμήματα λιθοδομών και στοιχεία που ενδέχεται να αποτελούσαν μέρος κάποιου συστήματος προστασίας της ακτής. Σε ορισμένα σημεία έχει εντοπιστεί ακόμη και κονίαμα που φαίνεται να έχει διατηρηθεί παρά τους αιώνες παραμονής κάτω από το νερό. Οι δύτες χρησιμοποίησαν εξειδικευμένη υποβρύχια φωτογραφία και φωτογραμμετρία, ώστε να δημιουργήσουν τρισδιάστατα μοντέλα των ευρημάτων και να μπορούν να τα μελετήσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια. Ωστόσο, οι ερευνητές είναι προσεκτικοί ως προς την ταυτότητα των κατασκευών. Όπως επισημαίνει το ίδιο το Alfred Savin Project, ο όρος «τοίχος» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρόκειται για τοίχο κτιρίου, καθώς θα μπορούσε να αφορά προβλήτα ή κατασκευή προστασίας από τη θάλασσα.

Το μεγάλο μυστήριο της εκκλησίας

Το σημαντικότερο εύρημα που αναζητούν οι δύτες δεν έχει ακόμη βρεθεί. Πρόκειται για την εκκλησία του Αγίου Πέτρου, η οποία σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές υπήρχε στο Shipden. Για γενιές, οι κάτοικοι του Cromer πίστευαν ότι ένας σχηματισμός στον βυθό, γνωστός ως «Church Rock», ήταν ο πύργος της εκκλησίας. Ο τοπικός θρύλος μάλιστα ήθελε την καμπάνα της εκκλησίας να ακούγεται κάτω από τα κύματα. Η πρόσφατη έρευνα, όμως, φαίνεται να περιπλέκει την ιστορία. Οι δύτες δεν έχουν εντοπίσει μέχρι σήμερα κάποια κατασκευή που να μπορεί να ταυτοποιηθεί με βεβαιότητα ως η εκκλησία.

Αντίθετα, ορισμένα από τα ευρήματα δείχνουν ότι το λεγόμενο «Church Rock» μπορεί να ήταν κάτι διαφορετικό. Ο Peter Stibbons, πρόεδρος των Friends of Cromer Museum και μέλος του project, ανέφερε στο BBC ότι για όσους μεγάλωσαν στο Cromer η ιστορία του «Church Rock» ήταν γνωστή, όμως πλέον εξετάζεται το ενδεχόμενο ο θρύλος να μην ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Οι ερευνητές συγκρίνουν τα ιστορικά έγγραφα με τα ευρήματα από τον βυθό, υπογραμμίζοντας ότι προς το παρόν παρουσιάζουν υποθέσεις και όχι οριστικά συμπεράσματα.

Η έκρηξη του 1888 που μπορεί να άλλαξε τα στοιχεία

Ένα ακόμη κομμάτι του μυστηρίου βρίσκεται πολύ αργότερα στην ιστορία του σημείου. Τον Αύγουστο του 1888, το ατμόπλοιο Victoria, ένα ατμοκίνητο σκάφος εκδρομών από το Great Yarmouth, προσέκρουσε σε υποθαλάσσιο εμπόδιο και ακινητοποιήθηκε κοντά στο Cromer. Οι επιβάτες διασώθηκαν, όμως το εμπόδιο θεωρήθηκε κίνδυνος για τη ναυσιπλοΐα και τελικά απομακρύνθηκε με εκρηκτικά. Οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο η έκρηξη του 1888 να προκάλεσε την ανατροπή ή την καταστροφή τμημάτων των παλαιότερων κατασκευών. Αυτό θα μπορούσε να εξηγεί γιατί σήμερα εντοπίζονται διάσπαρτα κομμάτια πυριτόλιθου, χωρίς να έχει βρεθεί ένα σαφές κτίσμα που να αντιστοιχεί στην εκκλησία.

Το Alfred Savin Project δεν περιορίζεται στην αναζήτηση της εκκλησίας. Στόχος του είναι να μελετήσει τις αλλαγές στην ακτογραμμή του Cromer και να κατανοήσει καλύτερα την εξέλιξη των ανθρώπινων εγκαταστάσεων στην περιοχή. Η φετινή περίοδος καταδύσεων ολοκληρώθηκε, με τα ευρήματα να προορίζονται για το Cromer Museum, ενώ οι δύτες αναμένεται να επιστρέψουν στην περιοχή. Μέχρι τότε, το Shipden παραμένει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαμένα κομμάτια της μεσαιωνικής ιστορίας του Νόρφολκ: μια πραγματική πόλη που καταγράφηκε σε ιστορικά αρχεία, χάθηκε σταδιακά κάτω από τη θάλασσα και σήμερα αποκαλύπτεται ξανά, κομμάτι-κομμάτι, από τον βυθό.