Γιατί η Τροχαία κόβει κλήση και στους συνεπιβάτες

Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας έχει αλλάξει σημαντικά τη φιλοσοφία των κυρώσεων στους ελληνικούς δρόμους, επιχειρώντας να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης στο πρόσωπο που πραγματοποιεί την παράβαση. Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις στις οποίες μια παράβαση του συνεπιβάτη μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες και για τον οδηγό.

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η χρήση κράνους στις μοτοσικλέτες και τα μοτοποδήλατα. Ο νέος ΚΟΚ δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: προστατευτικό κράνος, και μάλιστα κανονικά δεμένο, πρέπει να φορούν τόσο ο οδηγός όσο και ο συνεπιβάτης.

Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι ότι, εάν ο συνεπιβάτης δεν φορά κράνος, δεν τιμωρείται μόνο εκείνος. Κυρώσεις αντιμετωπίζει και ο οδηγός της μοτοσικλέτας, ακόμη και εάν ο ίδιος φορά κανονικά το δικό του κράνος.

Τι προβλέπει ο νόμος

Το άρθρο 16 του Ν. 5209/2025 ορίζει ότι οι οδηγοί και οι επιβάτες μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών και τρίτροχων οχημάτων που δεν διαθέτουν κουβούκλιο είναι υποχρεωμένοι να φορούν προστατευτικό κράνος, κανονικά δεμένο. Η παράβαση από τον επιβάτη εντάσσεται στην κατηγορία Ε3-Α, δηλαδή επισύρει διοικητικό πρόστιμο 350 ευρώ.

Για τον οδηγό, όμως, υπάρχει και δεύτερη διάταξη που έχει ιδιαίτερη σημασία. Σύμφωνα με το άρθρο 37 του ΚΟΚ, ο οδηγός μηχανοκίνητου οχήματος ή μοτοποδηλάτου οφείλει να μεριμνά για την ασφάλεια των συνεπιβατών του και ειδικότερα να ελέγχει εάν χρησιμοποιούν ζώνη ασφαλείας ή προστατευτικό κράνος κατά τη μεταφορά τους.

Επομένως, η λογική «εγώ φοράω κράνος, ο συνεπιβάτης είναι ενήλικος και είναι δική του ευθύνη» δεν απαλλάσσει τον οδηγό.

Εάν ο συνεπιβάτης μιας μοτοσικλέτας εντοπιστεί χωρίς κράνος, ο ίδιος αντιμετωπίζει πρόστιμο 350 ευρώ. Παράλληλα, ο οδηγός θεωρείται ότι παραβίασε την υποχρέωσή του να μεριμνήσει για την ασφάλεια του συνεπιβάτη του. Η συγκεκριμένη παράβαση του οδηγού κατατάσσεται από το άρθρο 37 στην κατηγορία Ε3-Β.

Και εδώ βρίσκεται το πραγματικά αυστηρό σημείο του νέου ΚΟΚ.

Η κατηγορία Ε3-Β προβλέπει πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης και των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος για 30 ημέρες. Αυτό προκύπτει από το άρθρο 108 του Ν. 5209/2025, το οποίο καθορίζει τις κυρώσεις κάθε κατηγορίας παραβάσεων.

Άρα, σε έναν έλεγχο της Τροχαίας όπου ο οδηγός φορά σωστά το κράνος του αλλά ο συνεπιβάτης όχι, μπορούν να προκύψουν συνολικά 700 ευρώ σε πρόστιμα: 350 ευρώ στον συνεπιβάτη και 350 ευρώ στον οδηγό, με τον τελευταίο να βρίσκεται επιπλέον αντιμέτωπος με αφαίρεση άδειας οδήγησης και στοιχείων κυκλοφορίας για 30 ημέρες.

Πρόκειται για διάταξη που εφαρμόζεται ήδη στην πράξη. Η ίδια η Ελληνική Αστυνομία, στο πλαίσιο της εκστρατείας «Μηδενική ανοχή στη μη χρήση κράνους», έχει διευκρινίσει ότι για τον οδηγό δικύκλου προβλέπονται 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες και ότι οι αντίστοιχες κυρώσεις εφαρμόζονται στον οδηγό που δεν μεριμνά για την ασφάλεια του επιβάτη του. Για τον ίδιο τον επιβάτη προβλέπεται πρόστιμο 350 ευρώ.

Ανάλογη φιλοσοφία εφαρμόζεται και στη χρήση της ζώνης ασφαλείας, αν και οι κυρώσεις είναι διαφορετικές.

Ο ΚΟΚ προβλέπει ρητά ότι η χρήση ζώνης είναι υποχρεωτική τόσο για τους οδηγούς όσο και για τους επιβάτες. Η μη χρήση ζώνης από επιβάτη κατατάσσεται στην κατηγορία Ε2-Α και συνεπάγεται πρόστιμο 150 ευρώ για τον ίδιο τον επιβάτη.

Παράλληλα, το άρθρο 37 υποχρεώνει τον οδηγό να ελέγχει εάν οι συνεπιβάτες του φορούν ζώνη. Εάν δεν το κάνει, η δική του παράβαση κατατάσσεται στην κατηγορία Ε2-Β.

Η Ε2-Β σημαίνει πρόστιμο 150 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 20 ημέρες.

Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ο οδηγός δεν μπορεί να επικαλεστεί ως δικαιολογία ότι ο ενήλικος συνεπιβάτης επέλεξε μόνος του να μη φορέσει ζώνη. Ο επιβάτης έχει τη δική του ευθύνη και πληρώνει τη δική του παράβαση, αλλά ταυτόχρονα ο οδηγός έχει αυτοτελή υποχρέωση να φροντίζει για την ασφαλή μεταφορά του.

Προσοχή και στα πίσω καθίσματα

Η υποχρέωση χρήσης ζώνης δεν αφορά μόνο τον συνοδηγό. Ισχύει και για τους επιβάτες των πίσω καθισμάτων, κάτι που εξακολουθεί να υποτιμάται από αρκετούς οδηγούς και επιβάτες.

Σε περίπτωση σύγκρουσης, άλλωστε, ένας επιβάτης χωρίς ζώνη στο πίσω κάθισμα δεν κινδυνεύει μόνο ο ίδιος. Λόγω της αδράνειας μπορεί να εκτιναχθεί προς τα εμπρός, προκαλώντας σοβαρό ή ακόμη και θανατηφόρο τραυματισμό και στους ανθρώπους που κάθονται μπροστά.

Γι’ αυτό και ο νέος ΚΟΚ αντιμετωπίζει πλέον το θέμα όχι απλώς ως ατομική επιλογή του επιβάτη, αλλά ως συνολικό ζήτημα ασφαλούς μεταφοράς.

Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται όταν στο αυτοκίνητο βρίσκονται παιδιά. Ο ΚΟΚ προβλέπει υποχρεωτική χρήση κατάλληλων συστημάτων συγκράτησης και προστασίας, ανάλογα με την ηλικία, το ύψος και το βάρος τους. Παράλληλα, ειδικές προβλέψεις υπάρχουν για την κατάληψη θέσης δίπλα στον οδηγό από παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών.

Επομένως, η ευθύνη του οδηγού δεν περιορίζεται στο να οδηγεί νόμιμα το όχημα. Πριν ξεκινήσει, πρέπει να διασφαλίζει ότι όλοι οι επιβάτες μεταφέρονται με τον προβλεπόμενο τρόπο.

Η αυστηροποίηση αυτή δεν παραμένει μόνο στα χαρτιά. Η Ελληνική Αστυνομία έχει πραγματοποιήσει επανειλημμένες εκστρατείες ελέγχων ειδικά για τη χρήση κράνους, βεβαιώνοντας παραβάσεις όχι μόνο σε οδηγούς αλλά και σε συνεπιβάτες. Σε επίσημες ανακοινώσεις της έχει μάλιστα επισημανθεί ότι οι έλεγχοι έχουν ως στόχο την καθολική εφαρμογή της χρήσης πιστοποιημένου κράνους.

Η ουσία της νέας νομοθεσίας είναι ότι ο συνεπιβάτης δεν βρίσκεται πλέον, στην πράξη, έξω από το πεδίο των ελέγχων. Μπορεί να είναι ο ίδιος παραβάτης και να δεχθεί πρόστιμο, ενώ η συμπεριφορά του μπορεί ταυτόχρονα να ενεργοποιήσει διαφορετική παράβαση για τον οδηγό.

Για τους μοτοσικλετιστές ειδικά, το μήνυμα είναι σαφές: κανείς δεν πρέπει να ανεβαίνει στη μοτοσικλέτα χωρίς κράνος, ούτε για λίγα μέτρα ούτε επειδή «την ευθύνη την αναλαμβάνει ο ίδιος».

Διότι σε έναν έλεγχο δεν αρκεί πλέον να φορά κράνος μόνο ο οδηγός. Αν ο συνεπιβάτης είναι ακάλυπτος, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι δύο πρόστιμα συνολικού ύψους 700 ευρώ και, για τον οδηγό, αφαίρεση άδειας οδήγησης και στοιχείων κυκλοφορίας για 30 ημέρες.

Και βέβαια, το οικονομικό κόστος είναι το λιγότερο σημαντικό. Το κράνος και η ζώνη ασφαλείας παραμένουν δύο από τα βασικότερα μέσα προστασίας απέναντι σε έναν σοβαρό ή θανατηφόρο τραυματισμό στον δρόμο.

Πηγή: newsauto.gr