Παναγία Σουμελά: Ο θρύλος για τον σουλτάνο που ήθελε να κατεδαφίσει το μοναστήρι

Η Θεία Λειτουργία στην Παναγία Σουμελά στην Τραπεζούντα θα τελεστεί σήμερα κεκλεισμένων των θυρών, χωρίς πρόσβαση των μέσων ενημέρωσης.

Η καθιερωμένη λειτουργία της 15ης Αυγούστου αναβλήθηκε για τις 23 Αυγούστου λόγω της επετείου της πτώσης της Τραπεζούντας, που στην Τουρκία θεωρείται νίκη των Οθωμανών.

Οι Τούρκοι αντιδρούν συνεχώς και συνδέουν το θέμα με την μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης.

Εν τω μέσω αυτής της συζήτησης ενδιαφέρον έχει να θυμηθούμε μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία για την Παναγία Σουμελά, σχεδόν πεντακόσια χρόνια πριν.

Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι ο Γιαβούζ Σουλτάν Σελίμ. Ο Σελίμ Α΄ Γιαβούζ (1470–1520) ήταν ο 9ος σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο οποίος κυβέρνησε από το 1512 έως το 1520. Το όνομά του «Γιαβούζ» σημαίνει «σκληρός» ή «αμείλικτος».

Ο Μητροπολίτης Τραπεζούντας Χρύσανθος Φιλιππίδης, στο μεγάλο έργο του "Η Εκκλησία της Τραπεζούντας", που εκδόθηκε το 1933, αφηγείται εκτενώς την ιστορία της Μονής Σουμελά. Στη σελίδα 477 της έντυπης έκδοσης, αναφέρεται στον Γιαβούζ Σουλτάν Σελίμ.

Σύμφωνα με τη μοναστική παράδοση που αφηγείται ο Χρύσανθος, ο Σελίμ βρέθηκε στην περιοχή για κυνήγι ενώ ήταν πρίγκιπας στην Τραπεζούντα, πριν ανέλθει στον οθωμανικό θρόνο. Όταν είδε το μοναστήρι, ο θρύλος λέει ότι διέταξε τους στρατιώτες του να το κατεδαφίσουν. Αλλά εκείνη ακριβώς τη στιγμή, σύμφωνα πάντα με τα θρυλούμενα, έπαθε εγκεφαλικό επεισόδιο. Ο Σελίμ πάντα σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, πίστεψε ότι αυτή ήταν τιμωρία για τις πράξεις του. Ικέτεψε την Παναγία για συγχώρεση και ήπιες το νερό που στάζει από τον βράχο του μοναστηριού, που θεωρείται ότι ιερό. Και έγινε καλά...

Ο Μητροπολίτης Χρύσανθος αφηγείται επίσης τη συνέχιση της μοναστικής παράδοσης: όταν ο Σελίμ ανέβηκε αργότερα στον οθωμανικό θρόνο, άλλαξε τη στάση του απέναντι στην Παναγία Σουμελά. Επανέφερε τα προηγούμενα προνόμιά της, κάλυψε την οροφή της εκκλησίας με χαλκό και έστειλε πολύτιμες λάμπες λαδιού στο μοναστήρι. Ο Χρύσανθος γράφει ότι υπήρχαν πέντε από αυτές και ότι τρεις από αυτές βρίσκονταν ακόμα στο μοναστήρι κατά την εποχή του.

Αυτή η ιστορία δεν είναι ιστορικό ντοκουμέντο. Είναι ένας θρύλος του μοναστηριού. Ο Χρύσανθος το αφηγείται επίσης ως παράδοση.