Το νησί-φάντασμα της Ιαπωνίας: Είχε 5.259 κατοίκους και ερήμωσε μέσα σε μόλις 3 μήνες

Απέναντι από τις ακτές του Ναγκασάκι βρίσκεται η Χασίμα, ένα μικρό νησί που σήμερα μοιάζει περισσότερο με σκηνικό ταινίας παρά με τόπο όπου κάποτε ζούσαν χιλιάδες άνθρωποι.

Η ιστορία της άρχισε στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν εντοπίστηκε ένα κοίτασμα άνθρακα κάτω από τον βυθό της θάλασσας. Παρότι το κοίτασμα βρισκόταν σε μεγάλο βάθος, αυτό δεν εμπόδισε την εκμετάλλευσή του Το 1890 η ιαπωνική εταιρεία Mitsubishi ανέλαβε τον έλεγχο του ορυχείου και άρχισε να επεκτείνει τις εγκαταστάσεις. Για να φτάσουν στους υπόγειους πόρους κατασκευάστηκαν δύο κατακόρυφες στοές, ενώ σταδιακά η μικρή βραχονησίδα μετατράπηκε σε έναν ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένο οικισμό.

Η «νησίδα του θωρηκτού»

Καθώς αυξανόταν ο αριθμός των εργατών, χρειάστηκε να δημιουργηθούν κατοικίες και υποδομές. Το 1916 κατασκευάστηκε στη Χασίμα ένα από τα πρώτα κτίρια από οπλισμένο σκυρόδεμα στην Ιαπωνία. Στο νησί δημιουργήθηκαν πολυκατοικίες, σχολεία, κινηματογράφοι, μπαρ και νοσοκομεία. Οι κάτοικοι μπορούσαν να καλύψουν σχεδόν όλες τις ανάγκες τους χωρίς να χρειάζεται να φύγουν από τη Χασίμα. Παράλληλα, το νησί περιβλήθηκε με ισχυρά θαλάσσια τείχη για να προστατεύεται από τους τυφώνες. Η εικόνα του, με τα πυκνά κτίρια και τα τείχη να το περιβάλλουν, του χάρισε το προσωνύμιο Gunkanjima, δηλαδή «νησί-θωρηκτό», καθώς από μακριά έμοιαζε με πολεμικό πλοίο.

Στην περίοδο της μεγαλύτερης ακμής της, η Χασίμα έφτασε να φιλοξενεί 5.259 κατοίκους, σε μια έκταση μόλις λίγο μεγαλύτερη από έξι εκτάρια. Η πυκνότητα πληθυσμού έφτασε περίπου τους 83.000 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, ένα εξαιρετικά υψηλό επίπεδο για τα δεδομένα της εποχής. Η παραγωγή άνθρακα αυξανόταν συνεχώς και το ορυχείο αποτελούσε βασικό μέρος της οικονομικής δραστηριότητας του νησιού. Στην πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα η παραγωγή έφτανε περίπου τους 150.000 τόνους, ενώ το 1941 άγγιξε τους 410.000 τόνους.

Η στροφή στο πετρέλαιο έφερε την παρακμή

Η εικόνα άρχισε να αλλάζει τη δεκαετία του 1960, όταν η Ιαπωνία στράφηκε σταδιακά από τον άνθρακα προς το πετρέλαιο ως βασική ενεργειακή πηγή. Τα ανθρακωρυχεία σε ολόκληρη τη χώρα άρχισαν να κλείνουν και η Χασίμα δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση. Τον Ιανουάριο του 1974, η Mitsubishi ανακοίνωσε επίσημα το κλείσιμο του ορυχείου. Η απόφαση άλλαξε μέσα σε λίγους μήνες τη ζωή ολόκληρου του νησιού. Χιλιάδες εργαζόμενοι μετακινήθηκαν σε άλλες δραστηριότητες της εταιρείας, ενώ άλλοι έμειναν χωρίς εργασία. Οι άνθρωποι που για δεκαετίες είχαν χτίσει τη ζωή τους γύρω από το ορυχείο άρχισαν να εγκαταλείπουν τη Χασίμα.

Το νησί άδειασε σχεδόν τόσο γρήγορα όσο είχε αναπτυχθεί. Στις 20 Απριλίου 1974, ο τελευταίος κάτοικος εγκατέλειψε τη Χασίμα. Μέσα σε λίγους μόλις μήνες, ένας τόπος που φιλοξενούσε περισσότερους από 5.000 ανθρώπους μετατράπηκε σε μια εγκαταλελειμμένη πολιτεία. Περισσότερα από εκατό κτίρια έμειναν πίσω, εκτεθειμένα στους τυφώνες, την υγρασία και την αλμύρα της θάλασσας. Χωρίς συντήρηση, άρχισαν να καταρρέουν και η φύση πήρε σταδιακά πίσω τον χώρο.

Η Χασίμα στο «Skyfall»

Για περίπου 35 χρόνια, η πρόσβαση στη Χασίμα παρέμεινε απαγορευμένη, καθώς αρκετά από τα κτίρια είχαν υποστεί σοβαρές ζημιές και θεωρούνταν επικίνδυνα. Από εγκαταλελειμμένο νησί σε τουριστικό προορισμό Το 2009 η Χασίμα άνοιξε ξανά για το κοινό, αν και οι επισκέπτες μπορούν να κινηθούν μόνο σε ένα μικρό και ασφαλές τμήμα της. Το 2015 η νησίδα εντάχθηκε στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ως μέρος των μνημείων που συνδέονται με τη βιομηχανική επανάσταση της Ιαπωνίας κατά την εποχή Meiji.

Σήμερα οργανωμένες εκδρομές αναχωρούν από το λιμάνι του Ναγκασάκι και μεταφέρουν επισκέπτες στη Χασίμα. Το μεγαλύτερο μέρος του νησιού, ωστόσο, παραμένει απροσπέλαστο λόγω της αστάθειας των εγκαταλελειμμένων κτιρίων.Η απόκοσμη εικόνα της έχει κάνει τη Χασίμα γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα εγκαταλελειμμένα κτίρια και οι άδειοι δρόμοι της έχουν χρησιμοποιηθεί ακόμη και ως σκηνικό κινηματογραφικών παραγωγών, μεταξύ άλλων και της ταινίας «Skyfall» της σειράς James Bond. Από ένα πολυσύχναστο βιομηχανικό κέντρο με χιλιάδες κατοίκους, η Χασίμα μετατράπηκε μέσα σε λίγους μήνες σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά νησιά-φαντάσματα του κόσμου.