Σκάνδαλο σε κλινική εξωσωματικής στα κατεχόμενα της Κύπρου: Τουλάχιστον 30 παιδιά φέρεται να γεννήθηκαν με λάθος δότες σπέρματος ή ωαρίων

Τουλάχιστον 30 παιδιά, στην πλειονότητά τους Βρετανοί, εκτιμάται ότι έχουν γεννηθεί έπειτα από θεραπείες εξωσωματικής γονιμοποίησης στα κατεχόμενα της Κύπρου, στις οποίες φέρεται να χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικοί δότες σπέρματος ή ωαρίων από εκείνους που είχαν επιλέξει οι γονείς.

Οι οικογένειες υποψιάζονται ότι δεν έλαβαν τη γενετική προέλευση που είχαν ζητήσει, ενώ οι αποκαλύψεις εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο λειτουργίας και την εποπτεία των κλινικών γονιμότητας στην περιοχή.

Όλοι οι γονείς δηλώνουν ότι είχαν επιλέξει προσεκτικά ανώνυμους δότες, με βάση στοιχεία όπως το ιατρικό ιστορικό, την εμφάνιση, την προσωπικότητα, το μορφωτικό επίπεδο και τα ενδιαφέροντά τους. Ωστόσο, εκφράζουν πλέον ανησυχίες ότι στις θεραπείες γονιμότητας που υποβλήθηκαν μπορεί να χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικοί δότες σπέρματος ή ωαρίων από εκείνους που είχαν ζητήσει.

Τα μισά από τα 30 παιδιά γεννήθηκαν έπειτα από θεραπείες σε μία συγκεκριμένη κλινική, το Dogus IVF Centre.

«Μιλάμε για σκάνδαλο», δήλωσε μία από τις μητέρες, η Ρέιτσελ, η οποία έμαθε πρόσφατα ότι η κλινική χρησιμοποίησε διαφορετικό δότη σπέρματος από εκείνον που είχε επιλέξει.

Τρεις άνθρωποι -οι γιατροί, Φιρντέβς Ουγκούζ Τιπ και Σεβκέτ Αλπτούρκ, καθώς και η συντονίστρια ασθενών, Τζούλι Χόντσον- συμμετείχαν στη φροντίδα πολλών από τους συγκεκριμένους ασθενείς στο Dogus.

Οι γονείς υποψιάζονται ότι τα συγκεκριμένα μέλη του προσωπικού ενδέχεται να τους παραπλάνησαν. Η Φιρντέβς αρνείται οποιαδήποτε παράνομη πράξη, ενώ οι Αλπτούρκ και Χόντσον δεν απάντησαν στις ερωτήσεις του BBC.

Το BBC αποκάλυψε επίσης ότι η Cryos International, η μεγαλύτερη τράπεζα σπέρματος στον κόσμο, έχει αποκλείσει την κλινική Dogus IVF Centre από το δίκτυό της και την έχει θέσει σε «μαύρη λίστα» από το 2016.

Στα κατεχόμενα της Κύπρου, όπου δεν εφαρμόζεται η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το καθεστώς αναγνωρίζεται διεθνώς μόνο από την Τουρκία, οι κλινικές γονιμότητας υπόκεινται σε περιορισμένη εποπτεία και προσελκύουν ασθενείς προσφέροντας χαμηλότερες τιμές, υψηλά ποσοστά επιτυχίας και μεγάλη ποικιλία δοτών σπέρματος και ωαρίων. Τα κατεχόμενα της Κύπρου αποτελούν έναν από τους δημοφιλέστερους προορισμούς για Βρετανούς που αναζητούν θεραπείες γονιμότητας στο εξωτερικό.

Το BBC είχε αποκαλύψει για πρώτη φορά το αναδυόμενο σκάνδαλο τον Μάρτιο, όταν μια μικρή ομάδα γονέων είχε υποστηρίξει ότι παραπλανήθηκε σχετικά με τους δότες. Μετά τις καταγγελίες, το υπουργείο Υγείας της περιοχής ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε επίσημη έρευνα.

Η πλειονότητα ανέφερε ότι οι κλινικές που επέλεξαν τους είχαν υποσχεθεί ελεγμένους και υγιείς δότες από τη Δυτική Ευρώπη, αλλά άρχισαν να υποψιάζονται ότι κάτι δεν πήγαινε καλά μετά τη γέννηση των παιδιών τους. Έντεκα από τα 30 παιδιά έχουν πλέον υποβληθεί σε τεστ DNA, τα οποία έδειξαν ότι έχουν γενετική καταγωγή από την Τουρκία ή γειτονικές χώρες. Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν οι δότες που είχαν ζητήσει οι γονείς.

Οι οικογένειες έχουν μείνει πλέον με ερωτήματα σχετικά με το ποιοι είναι οι πραγματικοί δότες των παιδιών τους και ποιο είναι το ιατρικό τους ιστορικό.

«Αυτές οι αναφορές είναι βαθιά ανησυχητικές», δήλωσε η ιδρύτρια της φιλανθρωπικής οργάνωσης Donor Conceived UK, Λόρα Μπρίτζενς. «Είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα ενός ατόμου που έχει συλληφθεί με τη χρήση δότη να γνωρίζει την αλήθεια για την καταγωγή του».

Τις τελευταίες ημέρες, το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών επικαιροποίησε επίσης τις ταξιδιωτικές του οδηγίες, προειδοποιώντας ότι οι θεραπείες γονιμότητας στα κατεχόμενα της Κύπρου «ενέχουν κινδύνους» λόγω της έλλειψης επαρκούς εποπτείας. Παράλληλα, καλεί όσους εξετάζουν το ενδεχόμενο να υποβληθούν σε εξωσωματική γονιμοποίηση στην περιοχή να κάνουν προηγουμένως ενδελεχή έρευνα.