Στο στόχαστρο της ΕΕ η Meta: Κατηγορεί το Facebook και το Instagram για «εθιστικό σχεδιασμό»

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι το Facebook και το Instagram έχουν σχεδιαστεί σκόπιμα με τρόπο που προκαλεί εθισμό στους χρήστες, παραβιάζοντας τον αυστηρό Νόμο περί Ψηφιακών Υπηρεσιών (DSA). Οι Βρυξέλλες απαιτούν πλέον άμεσες αλλαγές, ζητώντας την κατάργηση ή την απενεργοποίηση βασικών λειτουργιών που κρατούν τους πολίτες «αιχμάλωτους» μπροστά από τις οθόνες τους.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά ευρήματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Meta απέτυχε να αξιολογήσει σωστά τους κινδύνους που ενέχουν οι πλατφόρμες της για τη σωματική και ψυχική υγεία των χρηστών, με ιδιαίτερη έμφαση στους ανηλίκους. Η ατελείωτη ροή περιεχομένου (infinite scroll), η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, οι εξατομικευμένες προτάσεις και οι συνεχείς ειδοποιήσεις (push notifications) θέτουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο σε λειτουργία «αυτόματου πιλότου», τροφοδοτώντας μια ψυχαναγκαστική συμπεριφορά χρήσης.

Παρόλο που η εταιρεία διαθέτει ορισμένα εργαλεία διαχείρισης χρόνου και γονικού ελέγχου, η Κομισιόν επισημαίνει ότι αυτά αποδεικνύονται αναποτελεσματικά. Στην πράξη, οι περιορισμοί αυτοί παρακάμπτονται εύκολα από τους εφήβους, ενώ για τους γονείς απαιτείται συχνά εξειδικευμένη τεχνική εμπειρία, χρόνος και προσπάθεια προκειμένου να κατανοηθούν και να εφαρμοστούν σωστά.

Ως εκ τούτου, η ΕΕ ζητά από τη Meta να αλλάξει τη φιλοσοφία του σχεδιασμού της, απενεργοποιώντας αυτές τις εθιστικές λειτουργίες από προεπιλογή και αναδιαμορφώνοντας τον αλγόριθμο προτάσεων, ώστε να μην είναι αποκλειστικά προσανατολισμένος στην ακραία αλληλεπίδραση (engagement).

Η απάντηση της Meta και το τεράστιο πρόστιμο

Η Meta από την πλευρά της εξέφρασε την αντίθεσή της στις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποτιμά τις προσπάθειες που έχουν ήδη γίνει. Εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε ότι, από την έναρξη της έρευνας το 2024, έχουν εισαχθεί οι «λογαριασμοί εφήβων», οι οποίοι προστατεύουν αυτόματα τους ανηλίκους και δίνουν στους γονείς τη δυνατότητα να μπλοκάρουν την πρόσβαση κατά τη διάρκεια της νύχτας ή να περιορίζουν τον ημερήσιο χρόνο χρήσης στα 15 λεπτά. Η εταιρεία τόνισε πως μοιράζεται τη δέσμευση της ΕΕ για ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον και θα συνεχίσει να συνεργάζεται εποικοδομητικά με τις αρχές.

Η νέα αντιπαράθεση αυτή αποτελεί τη συνέχεια μιας ευρύτερης έρευνας που ξεκίνησε το 2024, όταν η Meta κατηγορήθηκε επίσης ότι δεν έλαβε επαρκή μέτρα για να εμποδίσει την εγγραφή παιδιών κάτω των 13 ετών, ούτε για να εντοπίσει και να διαγράψει ανήλικους χρήστες που είχαν ήδη ανοίξει λογαριασμό.

Η Χένα Βίρκουνεν, εκτελεστική αντιπρόεδρος της επιτροπής που επιβλέπει τον τομέα της τεχνολογίας, κατέστησε σαφές ότι η προστασία της υγείας των Ευρωπαίων πολιτών αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Η Meta καλείται να παρουσιάσει την υπερασπιστική της γραμμή πριν από την έκδοση της τελικής απόφασης. Εάν οι εξηγήσεις της δεν κριθούν ικανοποιητικές και διαπιστωθεί τελικά παραβίαση του Νόμου περί Ψηφιακών Υπηρεσιών, ο τεχνολογικός γίγαντας αντιμετωπίζει τεράστιο πρόστιμο, το οποίο μπορεί να αγγίξει έως και το 6% των συνολικών ετήσιων παγκόσμιων εσόδων του.