Σταυρός 1.000 ετών μπορεί να ανατρέψει την ιστορία του πρώιμου Χριστιανισμού

Ένας μικρός μπρούτζινος σταυρός, θαμμένος για περίπου 1.000 χρόνια στο έδαφος του Βρανδεμβούργου, ίσως αλλάξει την εικόνα που έχουμε για τον εκχριστιανισμό της Κεντρικής Ευρώπης. Το εύρημα δεν είναι απλώς ένα ακόμα μεσαιωνικό κόσμημα. Είναι ένα κομμάτι παζλ που κουμπώνει σε μια ιστορία δεκαετιών.

Ο σταυρός εντοπίστηκε στην περιοχή Χάβελαντ και, μετά την αποκατάστασή του, οι ειδικοί διαπίστωσαν κάτι εντυπωσιακό. Ταιριάζει απόλυτα σε ένα καλούπι χύτευσης του 10ου αιώνα που είχε βρεθεί το 1983 στο Βερολίνο, στην περιοχή Σπάνταου, δίπλα σε τα ερείπια μιας ξύλινης εκκλησίας. Το παρελθόν βρήκε ξανά το ταίρι του.

Ένα εύρημα που αλλάζει τη χρονολογία

Η ταύτιση του σταυρού με το παλιό καλούπι δεν αφήνει πολλά περιθώρια αμφιβολίας. Κατασκευάστηκε στο ίδιο εργαστήριο, από τον ίδιο τεχνίτη ή τουλάχιστον με την ίδια τεχνική παραγωγής. Αυτό σημαίνει ότι δεν μιλάμε για ένα μεμονωμένο αντικείμενο, αλλά για οργανωμένη παραγωγή χριστιανικών συμβόλων ήδη από τον 10ο αιώνα.

Μέχρι σήμερα, οι ιστορικοί θεωρούσαν ότι ο πλήρης εκχριστιανισμός της περιοχής ολοκληρώθηκε γύρω στον 12ο αιώνα. Η αρχική εξάπλωση του Χριστιανισμού στις σλαβικές φυλές της περιοχής βασιζόταν κυρίως σε γραπτές πηγές και λιγότερο σε αρχαιολογικά τεκμήρια.

Το νέο εύρημα, όμως, δείχνει ότι τα χριστιανικά σύμβολα κυκλοφορούσαν ευρύτερα και νωρίτερα από όσο πιστευόταν. Ο τεχνίτης του Σπάνταου φαίνεται πως παρήγαγε αντικείμενα για μια κοινωνία με μεγαλύτερη κινητικότητα πληθυσμών και πιο ανοιχτή σε θρησκευτικές επιρροές απ’ ό,τι υποθέταμε.

Τι σημαίνει για την ιστορία της περιοχής

Στις αρχές του 10ου αιώνα, το Βρανδεμβούργο κατοικούνταν κυρίως από μη χριστιανικές σλαβικές φυλές. Η εξέγερση του 983 είχε θεωρηθεί καθοριστικό σημείο στην ιστορία της περιοχής, με πολλούς να πιστεύουν ότι η χριστιανική παρουσία παρέμεινε περιορισμένη μέχρι αργότερα.

Η ύπαρξη όμως ενός τέτοιου σταυρού, που μάλιστα συνδέεται άμεσα με καλούπι παραγωγής, δείχνει ότι ο Χριστιανισμός δεν ήταν απλώς μια επιφανειακή επιρροή. Είχε ήδη ριζώσει σε βαθμό που να δημιουργεί ζήτηση για χειροπιαστά σύμβολα πίστης.

Μαζί με τον σταυρό βρέθηκαν νομίσματα, τμήματα επιχρυσωμένων κοσμημάτων και σιδερένια όπλα, στοιχεία που σκιαγραφούν μια κοινωνία σε μετάβαση. Μια κοινωνία που βρισκόταν ανάμεσα σε δύο κόσμους.